Cmentarz Bohaterów Polskich

Dane statystyczne:
Liczba pochowanych osób: 502 oraz prochy tysięcy bezimiennych osób
Liczba mogił: 120
Powierzchnia: 0, 27ha

W listopadzie 1945 roku pomiędzy Cmentarzem Wspólnoty Brytyjskiej a miejscami spoczynku żołnierzy radzieckich w samodzielnej kwaterze pochowano mieszkańców Poznania zabitych w walkach o zdobycie Cytadeli. Taki był początek cmentarza Bohaterów Polskich.

Obecnie cmentarz tworzą trzy tarasy, nad którymi góruje pomnik Ryszarda Skupina z 1967 roku, poświęcony pierwotnie członkom Polskiej Partii Robotniczej poległym w latach okupacji. Od 1989 roku upamiętnia on ofiary walk o niepodległość w latach 1939-1956.

Na górnym tarasie znajduje się zespół mogił trzynastu ofiar poznańskiego czerwca 1956. Pomiędzy ich mogiłami usytuowano 6 grobów masowych. W czterech z nich włożono szczątki 76 osób rozstrzelanych w Forcie V. Pod piątą płytą znajdują się prochy więźniów straconych i spalonych przez Niemców w krematorium i spalarni śmieci. Szósta mogiła kryje 14 osób straconych w roku 1939 i 1940 na cmentarzu na Golęcinie.

Środkowy taras kryje 82 groby mieszkańców Poznania. W walkach o Cytadelę w lutym 1945 roku wzięło udział  przeszło 1000 poznaniaków zmobilizowanych w ostatniej chwili przed szturmem, z których jak szacuje się około 100 osób poległo. Poznaniacy często pełnili rolę łączników pomiędzy oddziałami. W ich szeregach oprócz osób wcielonych przymusowo znaleźli się też ochotnicy grupy Armii Krajowej por. Jerzego Kieszczyńskiego i ppor. Mieczysława Patzera. Poznaniacy otrzymywali zadania inżynieryjno-saperskie, transportowe,  ewakuacji rannych, a po wyposażeniu w broń wcielono ich również do oddziałów szturmujących Cytadelę. "Cytadelowcy" pod ciągłym ostrzałem z niemieckich stanowisk obronnych zbudowali przejście przez fosy, co umożliwiło przerzucenie do wnętrza fortu ciężkiej broni i wojska.

Ku czci poległym dolnej części kwatery ustawiono granitowy obelisk z metalową tablicą.

Na dolnym tarasie w kwaterze 1 znajdują się mogiły zbiorowe i symboliczne.

Po obu stronach kwatery usytuowano płyty kryjące prochy więźniów obozu w Żabikowie spalonych przez Niemców żywcem w styczniu 1945 roku. Napisy odwołują się do miejsc kaźni Polaków: obozu w Żabikowie, Domu Żołnierza, więzienia przy ul. Młyńskiej, Fortu VII, lasów rożnowskich i palędzkich. Pośrodku kwatery umieszczono dwie granitowe stele.

Do grobów masowych włożono też szczątki ofiar terroru stalinowskiego z lat powojennych pomordowanych przy Niegolewskich, na Kochanowskiego, 27 Grudnia, Młyńskiej i Szylinga.

Pośród innych ofiar II wojny światowej swoje miejsce spoczynku znalazło tu 39 żołnierzy i oficerów 3. Pułku Lotniczego, którzy zginęli podczas bombardowania lotniska na Ławicy 1 września 1939 roku. Na płycie nagrobnej od 1963 roku stoi skromny pomnik autorstwa rzeźbiarza Ryszarda Skupina.

Na tej części cmentarza Bohaterów Polskich można odnaleźć symboliczną mogiłę upamiętniającą harcerzy - Zbigniewa Kosmowskiego i Bogdana Dybizbańskiego a także grób członków komórki Związku Odwetu Armii Krajowej, których stracono 8 stycznia 1943 r. w Forcie VII.

Swój pomnik mają też członkowie Związku Walki Młodych, polegli już po wojnie w walkach w latach1945-48.

Kontakt

Cmentarzem opiekuje się Wydział Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu; tel. 61 854 13 58

W przypadku nieodnalezienia w bazie danych jakiejś osoby pochowanej na tym cmentarzu, należy próbować wyszukać po fragmencie nazwiska. Osoby bezimienne oznaczono jako "NN".

Opracowano na podstawie:

1. W.Łęcki, P.Maluśkiewicz Poznań od A do Z , Poznań 1998, Wyd. Kurpisz

2. J. Bączyk, A. Bilski Na stoku Cytadeli Poznańskiej - przewodnik po cmentarzach
     Poznań 2005, Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodległościowych w Poznaniu.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, żeby czytać dalej