Na wstępie interpelacji radna przypomina, że uchwała krajobrazowa miała na celu uporządkowanie przestrzeni publicznej, ograniczenia chaosu reklamowego oraz poprawy estetyki miasta. Z informacji publikowanych przez Miasto wynika, że w latach 2024-2025 prowadzono działania związane z usuwaniem niezgodnych z przepisami nośników reklamowych oraz nakładaniem kar administracyjnych. Według danych miejskich w 2024 roku zdemontowano 202 reklamy, a w 2025 roku 641 reklam. Łączna kwota nałożonych kar wyniosła odpowiednio ponad 408 tys. zł w 2024 roku oraz ponad 4,2 mln zł w 2025 roku. Jednocześnie Justyna Kuberka zauważa pojawiające się głosy wskazujące na ograniczenia w egzekwowaniu przepisów wobec części nośników istniejących przed wejściem w życie uchwały oraz na potrzebę pełnej inwentaryzacji reklam w mieście. Radna zwracam się z prośbą o pełną informację dotyczącej efektów wdrażania uchwały oraz skuteczności podejmowanych działań egzekucyjnych, przedstawienie aktualnych danych statystycznych dotyczących realizacji przepisów.
Pozytywna ocena Urzędu Miasta
Urząd Miasta udzielił szczegółowej odpowiedzi na pytania radnej. Przede wszystkim Miasto pozytywnie ocenia dotychczasowe efekty obowiązywania uchwały krajobrazowej. Wskazuje na poprawę estetyki dzięki usunięciu tablic i urządzeń reklamowych z ulic - m.in.: Święty Marcin, Półwiejska, Krzywoustego, Gdyńska. W ramach podjętych działań usunięto z przestrzeni miejskiej tzw. "wieloletnie samowole", m.in. z Placu Wiosny Ludów, ulicy Roosevelta czy pogranicza Poznania i Lubonia oraz Poznania i Jaryszek.
Prowadzone są również skoordynowane działania zmierzające do poprawy wyglądu budynków sieci handlowych, placówek branży automotive, banków, stacji benzynowych oraz szeroko pojętych usług (np. paczkomaty). Wydział Urbanistyki i Architektury wiele uwagi poświęcił na współpracę z placówkami oświatowymi, naukowymi, kulturalnymi czy administracją publiczną. Ważnym osiągnięciem są elewacje budynków wolne od wielkoformatowych urządzeń reklamowych, co pozytywnie odróżnia Poznań od Warszawy, Katowic czy Łodzi. Najbardziej perspektywicznym parametrem oddziaływania uchwały krajobrazowej na jakość przestrzeni jest zmniejszenie liczby pojawiających się nowych nośników. Dotyczy to zwłaszcza reklamy wielkoformatowej i profesjonalnej. Ważna w tym kontekście jest też możliwość realizowania spójnej polityki Miasta poprzez opiniowanie i wydawanie pozwoleń budowlanych dla nowych tablic i urządzeń reklamowych.
W stosunku do obowiązków nakładanych decyzjami Prezydenta Miasta, zarówno kar finansowych, jak i zobowiązania do usunięcia lub dostosowania tablic i urządzeń reklamowych do zapisów uchwały krajobrazowej, prowadzone są postępowania egzekucyjne, co nie jest standardem wśród dużych miast w Polsce. Poznań jako jedna z nielicznych gmin posiada uchwałę i na jej podstawie wszczyna postępowania egzekucyjne. Ponadto obok Krakowa i Gdańska jest jednym z niewielu dużych polskich miast, które wdrożyły uchwałę i utrzymały jej zapisy przed sądami administracyjnymi.
Statystyki
W Wydziale Urbanistyki i Architektury w poszczególnych latach obowiązywania uchwały krajobrazowej wszczęto następującą liczbę postępowań administracyjnych (zmierzających do nałożenia kary pieniężnej lub niepieniężnej): 2024 rok - 64; 2025 rok - 340; 2026 rok (do 15 lipca) - 222. Zarejestrowanych spraw z zakresu zgodności tablic i urządzeń reklamowych z uchwałą krajobrazową było: w 2024 roku - 228; w 2025 roku - 791; w 2026 roku (do 15 lipca) - 483. W poszczególnych latach wydano następującą liczbę decyzji nakładających kary pieniężne: 2024 rok - 23; 2025 rok - 117; 2026 rok (do 15 lipca) - 59.
Wartość uiszczonych (w tym ściągniętych w ramach postępowań egzekucyjnych) kar pieniężnych (na 15 lipca br.) wynosi 806 706,81 zł, a nieuiszczonych - 7 807 227,37 zł, w tym m.in. kar będących przedmiotem postępowań przed sądem lub takich, co do których prowadzone są czynności windykacyjne lub czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W związku z niezgodnością z uchwałą krajobrazową zdemontowano w ostatnich latach następujące ilości tablic i urządzeń reklamowych: 2024 rok - 202; 2025 rok - 641; 2026 rok (do 30 czerwca) - 516.
Wydział Urbanistyki i Architektury posiada pełną inwentaryzację legalnych nośników - zamontowanych na podstawie zgłoszeń czy pozwoleń na budowę. Natomiast inwentaryzacja wszystkich nośników znajdujących się w przestrzeni miejskiej - z uwagi na dynamikę ich powstawania - musiałaby być aktualizowana nie rzadziej niż raz na kwartał. Każdorazowo wiązałoby się to z kosztem około trzech milionów złotych. Wydział korzysta również z danych dotyczących pasów drogowych przygotowywanych corocznie przez Zarząd Dróg Miejskich.
Najczęstsze naruszenia uchwały krajobrazowej polegają na umieszczaniu tablic i urządzeń reklamowych: w formach niezgodnych z uchwałą (np. banery na ogrodzeniu); o parametrach niezgodnych z uchwałą (np. szyldy); w niedozwolonych odległościach od innych nośników reklamowych (np. billboardy).
Utrudnienia
Jeśli chodzi o przyczyny utrudniające skuteczne egzekwowanie zapisów uchwały, przede wszystkim należy zauważyć, że uchwały krajobrazowe obowiązują tylko w kilku dużych miastach w Polsce i to relatywnie od niedawna. Z tego powodu orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zbyt bogate w tym zakresie. Przepisy, które znajdują zastosowanie w postępowaniach dotyczących wymierzania kar pieniężnych często są dość lakoniczne, niespójne i rodzą sporo problemów interpretacyjnych. Z uwagi na ubogie orzecznictwo zachodzi konieczność wypracowania własnej wykładni i skonfrontowania jej w praktyce. Niestety z powodu długotrwałych postępowań przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym (do dziś są nierozpatrzone sprawy, dla których decyzje zostały wydane jesienią 2024 roku) potwierdzenie lub zanegowanie przyjętej przez Wydział Urbanistyki i Architektury koncepcji następuje po bardzo długim czasie. Należy mieć jeszcze na uwadze, że o ile Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatruje sprawy dość szybko (do sześciu miesięcy), to w przypadku złożenia skargi kasacyjnej na rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego czeka się obecnie trzy lata. W przypadku decyzji ostatecznych (po rozstrzygnięciu przez SKO) kary pieniężne są wymagalne i mogą być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym. Jednakże w przypadku, gdy któryś z sądów daną decyzję uchyli z jakichkolwiek względów, to organ będzie zmuszony zwrócić karę pieniężną wraz z odsetkami (ich stopa obecnie wynosi 10,5%).
Zmiany organizacyjne i rozmowy
1 kwietnia 2026 roku przeprowadzono reorganizację Wydziału Urbanistyki i Architektury, skutkiem której Oddział Uchwały Krajobrazowej (9 osób i kierownik) zajmuje się obecnie wyłącznie prowadzeniem postępowań dotyczących niezgodności z uchwałą tablic i urządzeń reklamowych. Wcześniej był on mniej liczny i zajmował się także innymi zadaniami, które teraz zostały przydzielone do nowopowstałego Oddziału Ochrony Krajobrazu.
W kwestii działań legislacyjnych podejmowane są rozmowy (m.in. z Ministerstwem Rozwoju i Technologii) na temat nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Chodzi w szczególności o możliwość wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego - aby uchwała krajobrazowa mogła także dotyczyć tablic i urządzeń reklamowych powstałych na podstawie zezwoleń budowlanych.
Działania informacyjne i edukacyjne
Wszystkie informacje o uchwale krajobrazowej można znaleźć na stronie: poznan.pl/krajobrazowa. Dzięki funkcjonującej od 2024 roku specjalnej wyszukiwarce mieszkańcy i lokalni przedsiębiorcy w prosty i przystępny sposób mogą zweryfikować zgodność nośnika reklamowego - który chcieliby umieścić na nieruchomości - z uchwałą krajobrazową. W 2023 roku uruchomiony został specjalny punkt konsultacyjny (poniedziałki g. 15.30-16.30, czwartki g. 10-11). Na konsultacje można umówić się przez stronę internetową (moduł "uchwała krajobrazowa"). Od początku obowiązywania uchwały krajobrazowej można bezpłatnie skonsultować kwestie umieszczenia i dopuszczalnych parametrów tablic i urządzeń reklamowych w przestrzeni miejskiej. Do 30 czerwca 2026 roku wydano 1959 takich opinii. W tym celu wystarczy wysłać e-mail na adres: krajobrazowa@um.poznan.pl.
Inne działania informacyjne i edukacyjne związane z uchwałą krajobrazową organizowane lub współorganizowane przez Miasto to m.in.: otwarte spotkania dla mieszkańców (niestety wzięli w nich udział wyłącznie przedstawiciele profesjonalnych operatorów reklamowych); wydarzenie "Pół roku z poznańską uchwałą krajobrazową" - adresowane do wszystkich mieszkańców i przedsiębiorców; konferencja zorganizowana wspólnie przez Wydział Urbanistyki i Architektury wraz z Wydziałem Prawa i Administracji UAM. Ponadto w maju br. przedstawiciele Wydziału Urbanistyki i Architektury, Zarządu Dróg Miejskich oraz Straży Miejskiej odwiedzili 110 punktów usługowych działających przy ulicy Półwiejskiej i przypomnieli przedsiębiorcom o obowiązujących zasadach dotyczących tablic, urządzeń reklamowych i szyldów.
Współpraca z miastami
Urzędniczki i urzędnicy zajmujący się uchwałą krajobrazową w Poznaniu są w stałym kontakcie z innymi miastami i na bieżąco dzielą się swoim doświadczeniem w tym zakresie. Wydział Urbanistyki i Architektury przeprowadził w ostatnim czasie szczegółową rozmowę z przedstawicielami Warszawy, która przygotowuje się do przyjęcia uchwały krajobrazowej. Przedstawiciele stolicy byli bardzo zainteresowani tym, jak w praktyce wygląda egzekwowanie postanowień uchwały oraz z jakimi wiąże się to wyzwaniami. W czerwcu br. odbyła się też wizyta studyjna w Gdyni, podczas której dzielono się doświadczeniem w zakresie problematyki postępowań administracyjnych dotyczących wymierzania kar pieniężnych lub nakładania obowiązków dostosowania czy usunięcia tablic i urządzeń reklamowych. Właściwie żadne z miast, z którymi Wydział nawiązał kontakt nie posiada wyspecjalizowanej jednostki zajmującej się egzekucją administracyjną obowiązków o charakterze niepieniężnym. Poznań jest w tym zakresie prekursorem i dlatego często występuje w charakterze eksperta.
MM/WMP
Powyższa treść została przygotowana przez biuletyn/Wydawnictwo Miejskie Posnania
