Dni Twierdzy Poznań to święto miłośników historii, fortyfikacji i dziejów militarnych miasta. Wydarzenie odbywa się od 14 lat, a jego głównym celem jest prezentacja i promocja obiektów wchodzących w skład "Twierdzy Poznań".

Tegoroczna edycja miała charakter federacyjny. Za przygotowanie poszczególnych atrakcji odpowiadali opiekunowie obiektów, którzy w jeden weekend otworzyli bramy, furty i kraty forteczne. W przygotowaniu wydarzenia pomagały Miasto Poznań oraz Poznańska Lokalna Organizacja Turystyczna. W tym roku za promocję po raz pierwszy odpowiadało Wydawnictwo Miejskie Posnania.

Do zwiedzania udostępniono siedem fortów głównych i pośrednich, osiem schronów oraz kilka innych obiektów fortecznych. Najstarszymi były drewniano-ziemne wały obronne z czasów Mieszka I i Bolesława Chrobrego, prezentowane w podziemiach Rezerwatu Archeologicznego Genius loci na Ostrowie Tumskim.

Największymi obiektami były forty Ia, IIa na os. Czecha, III w Nowym Zoo, częściowo zburzony IVa na Wilczym Młynie, Va "Bonin" z działającym mostem zwodzonym, VI "Tietzen" oraz VII, w którym mieści się Muzeum Martyrologii Wielkopolan. 

Nowym punktem na fortecznej mapie Poznania był schron przy ul. Kościuszki. Betonowy obiekt, którego przeznaczenie przez lata pozostawało zagadką, tym razem można było zwiedzić również od środka. Uczestnicy poznali historię i funkcję schronu tajnej łączności kolejowej BASA, a także wystawy przygotowane przez stowarzyszenie Local Girls Movement, poświęcone losom kobiet w Twierdzy Poznań podczas okupacji i II wojny światowej.

Historia miasta także poza fortami

Program wydarzenia obejmował również obiekty mniej oczywiste, związane z historią obronną Poznania. W kryptach Fary można było zobaczyć fragment późnośredniowiecznych murów miejskich. Dla osób chcących pogłębić wiedzę przygotowano tam również grę historyczną. W ciągu weekendu krypty odwiedziło prawie 600 osób.

Uczestnicy zwiedzali także niewielkie schrony piechoty, m.in. JVa i J2VI2, oraz obiekty przygotowane z myślą o najmłodszych. Udostępniono szczelinę przeciwlotniczą z okresu II wojny światowej w Parku Wilsona, a także rodzinny schron gauleitera Kraju Warty Arthura Greisera w podziemiach Radia Poznań.

Nie wszystkie planowane obiekty udało się otworzyć. Schron należący do Palmiarni Poznańskiej został zalany przez ulewę w nocy z piątku na sobotę.

Spacery śladami historii

Nowością tegorocznej edycji były "spacery forteczne". Kilkugodzinne wycieczki, przygotowane przez Fundację Wojskowości Polskiej, prowadziły śladami historii po Miłostowie, Dębinie, Łazarzu i Śródmieściu.

Największym zainteresowaniem cieszyły się spacery po Dębinie i Cytadeli, poświęcone bitwie o Poznań. Prowadził je Maciej Karalus, autor książek wojennych i historycznych z serii "Festung Posen 1945". Mimo wysokiej temperatury uczestnicy mogli poznać wydarzenia związane z walkami ze stycznia i lutego 1945 roku.

- Z mojego punktu widzenia Dni Twierdzy Poznań 2026 pokazały jak dobrze sobie radzą większe obiekty forteczne (Fort Ia, III, IVa, Va czy VI). Warto zauważyć, że zdecydowana większość z obiektów bardzo długo jest udostępniona, jednak nadal występuje zapotrzebowanie na zwiedzanie fortyfikacji w Poznaniu. Bardzo cieszy obecność zwiedzających z kraju i zagranicy - sam spotkałem osoby ze Śląska, Warszawy, Torunia a także z Czech. Zauważyć możemy, szczególnie w ostatnich latach, przyspieszającą ewolucję Dni Twierdzy Poznań zarówno na poziomie centralnym jak i u poszczególnych ekip, np. przez dodanie spacerów tematycznych i dodatkowych obiektów. To powoduje, że oferta się zmienia i dzięki temu jest bardziej atrakcyjna dla różnych odbiorców - ocenił Artur Jacolik, redaktor działu "Fortyfikacje" w czasopiśmie "Odkrywca".

Atrakcje dla całych rodzin

Wydarzenie skierowano nie tylko do osób zajmujących się historią i fortyfikacjami. W fortach i schronach przygotowano atrakcje dla różnych grup wiekowych - od dzieci po dorosłych pasjonatów historii.

W programie znalazły się m.in. oprowadzania, wykłady, wystawy i pokazy. Brama Poznania z Galerią Śluza przygotowała specjalne oprowadzanie, a w sobotę można było odwiedzić przeciwatomowy Schron dla Władz Miasta Poznania przy ul. Słupskiej.

W forcie VI zaprezentowano spektakl teatralny "Niepodległa" w wykonaniu teatru SpectArt, któremu towarzyszyły piosenki patriotyczne. Ponad 150 drużyn wzięło natomiast udział w fortecznej grze terenowej. Nagrodą dla uczestników była odznaka "Zdobywcy Twierdzy".

- Zwiedzanie obiektów fortecznych z kompetentnymi przewodnikami i edukatorami to fascynująca, żywa lekcja historii. Dlatego tak zależało nam, aby organizatorzy wyszli poza wąski krąg znawców tematu i zachęcili do udziału całe poznańskie rodziny. Wiedzy o naszej lokalnej historii nigdy za wiele - uważa Marcin Ruta, radny Miasta Poznania, konsekwentnie wspierający organizację Dni Twierdzy na szczeblu samorządowym.

Wsparcie Miasta i promocja wydarzenia

Tegoroczne Dni Twierdzy Poznań otrzymały rekordowe w historii wydarzenia wsparcie z budżetu miasta - 380 tys. zł. Dzięki tym środkom udzielono m.in. 13 dotacji dla organizacji fortecznych, wyłonionych w konkursie organizowanym przez Wydział Kultury UMP.

Obiekty udostępnione podczas wydarzenia zostały po raz pierwszy oznakowane spójnymi, widocznymi z daleka plakatami i flagami przygotowanymi przez Wydawnictwo Miejskie Posnania. Do położonych w różnych częściach miasta miejsc można było dotrzeć dzięki Fortecznej Linii Autobusowej uruchomionej przez MPK i ZTM.

Informacje o wydarzeniu pojawiały się w prasie tradycyjnej i mediach elektronicznych, ze szczególnym uwzględnieniem Poznania, powiatu poznańskiego i Wielkopolski. Materiały promocyjne były prezentowane również na ekranach LCD w poznańskich tramwajach i autobusach oraz w pociągach Kolei Wielkopolskich. W centrum i innych częściach miasta pojawiły się także reklamy typu citylight.

Coraz więcej nowych uczestników

Przewodnicy oprowadzający po obiektach zwracali uwagę na dużą liczbę osób, które po raz pierwszy uczestniczyły w Dniach Twierdzy Poznań. Wśród zwiedzających znaleźli się również obcokrajowcy - zarówno osoby mieszkające w Poznaniu, jak i turyści odwiedzający miasto.

Dni Twierdzy Poznań po raz kolejny pokazały, że historia miasta i jego dziedzictwo fortyfikacyjne nadal budzą zainteresowanie. Kolejne udostępniane obiekty, nowe formy zwiedzania oraz udział osób spoza Poznania sprawiają, że wydarzenie pozostaje ważnym punktem na turystycznej i kulturalnej mapie stolicy Wielkopolski.