Organizowanie Społeczności Lokalnej

Organizowanie społeczności lokalnej to długofalowy proces upodmiotowienia ludzi jako członków konkretnej wspólnoty terytorialnej, tworzenia sieci współpracy i lokalnych struktur, które na stałe będą wspierać rozwój lokalny, umożliwiając społeczności rozwiązywanie własnych problemów, wzmacniając potencjał zarówno grup, jak i całej społeczności i współtworząc środowisko zmiany ukierunkowanej na polepszenie jakości życia

[ABC Organizowania społeczności lokalnej. Organizowanie społeczności lokalnej - metodyka pracy środowiskowej, Barbara Bąbska, Marek Rymsza, Warszawa 2014r., s. 20].


Organizowanie społeczności lokalnej to proces, który jest:

  • ukierunkowany na wzmacnianie mieszkańców oraz tworzenie sieci współpracy lokalnych struktur, celem przygotowania ich do wspierania rozwoju danej społeczności, jej zdolności do rozwiązywania problemów, tworzenia środowiska zmiany oraz budowania potencjału zarówno całej społeczności, jak i grup wchodzących w jej skład, w tym rodzin
  • zwykle uruchamiany przez organizatora społeczności lokalnej, który wspiera go do momentu powstania takich struktur, które przejmą jego funkcję i zapewnią samostanowienie tej społeczności w myśl zasady: od pomocy do samopomocy
  • odwróceniem paradygmatu - od "pracy dla" do pracy "z ludźmi i przez ludzi"



Zasadniczym celem organizowania społeczności lokalnej jest powstanie wspólnoty
, w której przełamana jest izolacja i osamotnienie, odtworzone są więzi emocjonalne, międzyludzkie oraz sieci znajomości przedmiotowych.

Ale ideą OSL jest także:

  • odbudowywanie lub tworzenie więzi wspólnotowych oraz poczucia przynależności do danego miejsca;
  • zmiana układu sił na danym terenie oraz wyrównywanie szans, poprzez wspieranie i wzmacnianie grup/społeczności znajdujących się w najtrudniejszym położeniu - zagrożonych społecznym wykluczeniem.
  • wzmacnianie poczucia solidarności społecznej (zarówno w znaczeniu solidarności sąsiedzkiej, polegającej na pomocy wzajemnej, jak i solidarności opartej na świadomości wspólnoty)

W organizowaniu społeczności lokalnych ważne są:

  • tworzenie programu działania na podstawie bezpośrednich doświadczeń i potrzeb ludzi mieszkających na danym obszarze;
  • odkrywanie wspólnych wartości, niewykorzystanych umiejętności pojedynczych osób, mobilizowanie do ich spożytkowania na rzecz wspólnej korzyści, tworzenie sytuacji wzajemnego uczenia się;
  • podkreślanie znaczenia wspólnego działania jako najbardziej dynamicznego i twórczego elementu, dzięki któremu może zachodzić rozwój osobisty i społeczny;
  • wspieranie i umożliwianie ludziom sprawowania kontroli nad własnym życiem uczestniczenia w podejmowaniu decyzji (także publicznych), które ich dotyczą



Działania w obrębie społeczności lokalnej przynoszą wiele korzyści, wyróżnić wśród nich można m.in.:


Korzyści dla mieszkańców:

  • poprawa jakości ich życia w wyniku rozwiązania lub zminimalizowania problemów i zaspokojenia określonych potrzeb
  • zwiększenie poziomu ich podmiotowości, samooceny, aktywności i zaangażowania we wspólne sprawy oraz siły


Korzyści dla gminy:

  • zwiększenie zaangażowania mieszkańców oraz ich odpowiedzialności zarówno za własne sprawy, jak i sprawy społeczności oraz gminy
  • OSL wpływa na zmniejszenie zjawiska wykluczenia społecznego oraz wyrównywanie szans poprzez włączanie w życie społeczne grup/społeczności marginalizowanych
  • ma to zasadniczy wpływ na rozwój danej gminy pod kątem społecznym, kulturowym i ekologicznym, a także ekonomicznym
  • ponadto rozwój usług społecznych, w tym OSL, to również szansa na powstawanie nowych miejsc pracy


Korzyści dla służb społecznych:

  • umożliwia wyjście z roli urzędu zajmującego się głównie przyznawaniem świadczeń materialnych, a wejście w rolę aktora społecznego, którego znaczenie w środowisku zmienia się szybko i na korzyść
  • dzięki OSL urząd staje się instytucją podatną na zdobywanie nowej wiedzy, wrażliwą na zmieniające się uwarunkowania środowiskowe, ciągle poszukującą skutecznych dróg profesjonalnego działania
  • wprowadzenie OSL na stałe do polityki ośrodków pomocy społecznej wpływa na zmianę wizerunku tych instytucji i na wzrost zaufania do nich ze strony podopiecznych
  • dla pracowników socjalnych OSL jest szansą na wyjście z roli urzędnika oraz przeciwdziała wypaleniu zawodowemu


Korzyści dla trzeciego sektora w kontekście rozwoju społeczeństwa obywatelskiego:

  •  jest szansą na wzmocnienie roli społeczeństwa obywatelskiego zarówno w tworzeniu, jak i we wdrażaniu lokalnej polityki społecznej
  • tworzy również obszar dla nowych podmiotów w obrębie trzeciego sektora

Załączniki