W Poznaniu nie brakuje inicjatyw, które pokazują, że o wspólną przestrzeń można i warto dbać razem. Jedną z nich jest akcja "WARTA warta posprzątania", w którą angażują się dzieci, młodzież i dorośli mieszkańcy miasta. Takie wydarzenia są nie tylko okazją do wspólnego sprzątania, ale również do rozmowy o ekologii i odpowiedzialności za otoczenie. To duże akcje, ale stoją za nimi bardzo proste zasady, których można z powodzeniem uczyć dzieci. Bo zanim młody człowiek zacznie przejmować się czystością parku, jeziora czy rzeki, najczęściej musi najpierw odkryć, że warto zadbać o własną przestrzeń.
Bałagan? Dla dziecka to po prostu zabawa
Wystarczy kilka minut, by dziecięcy pokoik zmienił się w prawdziwy plac budowy. Klocki lądują na podłodze, książeczki tworzą wieżę, pluszaki zajmują łóżko, a samochodziki ruszają w wyścig między nogami krzesła. Dla dziecka to jednak nie bałagan, ale wspaniały świat, który właśnie tworzy. Trudno oczekiwać, że kilkulatek przekona się do sprzątania tylko dlatego, że usłyszy: "Ma być czysto, bo tak". Lepiej pokazać dziecku, co właściwie daje porządek. Kiedy klocki wracają do pudełka, łatwiej znaleźć ten, którego właśnie potrzebujemy. Gdy książeczki mają swoje miejsce, szybciej można sięgnąć po ulubioną. A kiedy podłoga jest wolna, pojawia się więcej przestrzeni na kolejną zabawę. Z czasem dziecko może też zauważyć, że ta sama zasada działa poza jego pokojem. Tak jak odkładamy rzeczy na miejsce, tak nie zostawiamy papierka na trawniku, butelkę wyrzucamy do kosza, a po pikniku zabieramy ze sobą to, co przynieśliśmy. Od takich prostych zależności zaczyna się odpowiedzialność - najpierw za własną przestrzeń, a później także za tę miejską, z której korzystamy wspólnie.
Nie chodzi o idealny pokój
Warto przy tym pamiętać, że dziecięcy pokój nie musi wyglądać jak wnętrze z modnego katalogu. Dziecko ma prawo się bawić, tworzyć i zostawiać po sobie ślady własnej aktywności. Celem nie jest więc wychowanie perfekcjonisty. Chodzi o coś znacznie bardziej praktycznego: żeby dziecko wiedziało, że korzystanie z rzeczy wiąże się także z dbaniem o nie i odkładaniem ich na miejsce. Zamiast polecenia "posprzątaj cały pokój" lepiej zacząć od małych kroków. Najpierw klocki, potem książki, później ubrania. Można zrobić z tego zabawę albo wspólne zadanie. Z czasem dziecko zaczyna dostrzegać, że porządek nie jest wymysłem dorosłych. Po prostu ułatwia życie.
Od własnego pokoju do wspólnej przestrzeni
Dbanie o porządek nie kończy się przecież na własnym pokoju. Z czasem warto pokazywać dziecku, że podobne zasady obowiązują także w miejscach, z których korzystamy wszyscy. Nie zostawiamy śmieci ani butelek na trawniku, wyrzucamy je do kosza. Sprzątamy po sobie po pikniku. Nie niszczymy tego, co służy również innym. To proste gesty, ale właśnie z nich buduje się nawyk dbania o otoczenie. Dla dziecka park, skwer czy brzeg jeziora mogą być przede wszystkim miejscem zabawy i odkrywania świata. Warto więc przy okazji zwrócić uwagę dziecka na to, jak wygląda przestrzeń, z której wspólnie korzystamy. Co się stanie, jeśli każdy zostawi po sobie papierek? Kto będzie musiał to wszystko później posprzątać? I co możemy zrobić, żeby kolejnym osobom również przyjemnie spędzało się tu czas? W ten sposób sprzątanie przestaje być tylko obowiązkiem. Staje się lekcją tego, że mamy wpływ na miejsce, w którym żyjemy.
Wspólne sprzątanie uczy skuteczniej niż sama rozmowa
Właśnie dlatego miejskie i lokalne akcje sprzątania mogą być dla dzieci wartościowym doświadczeniem. Pozwalają zobaczyć, że czysta przestrzeń wymaga zaangażowania, a o jej wygląd mogą zadbać wszyscy, niezależnie od wieku. Podczas chociażby akcji "WARTA warta posprzątania" sprzątaniu towarzyszy również edukacja ekologiczna, dzięki której najmłodsi mogą dowiedzieć się więcej o środowisku i odpowiedzialnym korzystaniu ze wspólnej przestrzeni. Wydarzenie "WARTA warta posprzątania" wpisuje się w hasło "SOS dla wody! Niech będzie wolna od śmieci" i jest częścią Akcji Sprzątanie świata - Polska. W poprzednich edycjach uczestnicy wspólnie zebrali z terenów nadrzecznych 4,5 tony odpadów. Takie liczby ukazują skalę problemu, ale dla dziecka ważniejsze może być samo doświadczenie. Jeden papierek może wydawać się nieważny. Kilkaset czy kilka tysięcy takich papierków zmienia jednak wygląd całego miejsca.
Jak rozmawiać z dzieckiem o porządku?
Nie trzeba robić wykładu. Wystarczą zwykłe, codzienne sytuacje. Podczas sprzątania pokoju można zapytać: "Jak myślisz, dlaczego łatwiej znaleźć kredki, kiedy są razem?" Podczas spaceru: "Co by było, gdyby każdy zostawił tutaj jedną plastikową butelkę?" Po pikniku: "Co musimy zrobić, zanim pójdziemy dalej?" Takie pytania uczą dziecko jak zauważać konsekwencje własnych działań. I właśnie o to chodzi - nie tylko o wykonywanie poleceń, ale o rozumienie, dlaczego pewne zasady mają sens.
Dajmy dzieciom przykład
Najskuteczniejsza lekcja nie wymaga wcale wielu słów. Jeśli dziecko widzi, że rodzic odkłada rzeczy na miejsce, segreguje odpady, zabiera po sobie śmieci z parku czy reaguje, gdy na spacerze zauważy coś, co można wrzucić do kosza, samo zaczyna traktować takie zachowania jako całkowicie naturalne. Można też zaangażować dziecko w proste zadania. W domu może odpowiadać za swoje książki i rzeczy. Na spacerze - pilnować, żeby po rodzinnym pikniku nic nie zostało na trawie. Przy okazji większej akcji może zobaczyć, jak wiele można zrobić wspólnie.
Mały nawyk, duża odpowiedzialność
Sprzątanie pokoju może wydawać się drobiazgiem. Zabawki na swoim miejscu. Śmieci wyrzucone do kosza. Ale dbając o porządek, dzieci uczą się odpowiedzialności za przestrzeń, w której żyją. Dlatego warto patrzeć na to działanie szerzej. Nie jako na walkę z dziecięcym bałaganem, ale jako na naukę tego, że to, z czego korzystamy, jest warte naszej troski. Porządek zaczyna się w domu, ale nie musi się w nim kończyć. Z czasem może stać się naturalnym sposobem dbania o miejsca, z których korzystamy wszyscy.
agjaku