Radny przypomina, że Poznański Rower Miejskie rozwijał się dynamicznie, a rekordowy był rok 2018, kiedy to z rowerów PRM skorzystano prawie 1.670.000 razy. W 2019 roku doszło do znacznego zmniejszenia liczby korzystania - do prawie 1.077.000 razy. Często jako przyczynę spadku liczby wypożyczeni rowerów miejskich wskazuje się rozwój systemu hulajnóg miejskich, następnie trwający od wiosny 2020 roku stan epidemii. Jednakże, jak przypomina Andrzej Rataj, użytkownicy wskazują również na problemy infrastrukturalne i organizacyjne w korzystaniu z rowerów miejskich, w tym: stan techniczny rowerów, awaryjność, problemy z najmem i zwrotem, zawieszenia programu, problemy z logowaniem, błędne naliczanie opłat.
Na pytania radnego dotyczące ogólnej sytuacji PRM, przyczyn spadku wypożyczeni i dalsze perspektywy systemu - odpowiedzi udzielił wiceprezydent Poznania Mariusz Wiśniewski. Liczba rowerów systemu PRM wynosi obecnie w Poznaniu 1742, w tym 996 rowerów 3G i 746 rowerów 4G. Punktów wypożyczenia znajduje się w mieście 179 (113 stacji 3G i 66 stref 4G). Jeśli chodzi o liczbę wypożyczeń, to rzeczywiście znacząco spadła ona od rekordowego roku 2018. W 2020 roku wypożyczeń było ponad 528 tys., a w 2021 roku jak dotychczas ponad 308 tys.
Jako przyczyny spadku liczby wykorzystania rowerów miejskich, poza stanem epidemii, wskazuje się właśnie pojawienie się systemów hulajnóg elektrycznych oraz skuterów. W szczytowym okresie w Poznaniu działały aż cztery podmioty prowadzące wynajem hulajnóg. Stosunkowo wysokie koszty korzystania z hulajnóg (2-3 zł opłaty początkowej oraz 0,50 zł za każdą minutę wypożyczenia) skłoniły prawdopodobnie część użytkowników do zakupu własnych urządzeń. Podobny trend można było zaobserwować również w przypadku rowerów - ograniczenie korzystania z rowerów współdzielonych na rzecz prywatnych. Tendencja ta była jeszcze bardziej widoczna w czasie pandemii, gdzie w ocenie wielu użytkowników posiadanie prywatnego roweru oznaczało większe bezpieczeństwo. Decyzja rządu o zamknięciu wypożyczalni rowerów na okres ponad miesiąca (kwiecień - początek maj 2020 roku) dodatkowo przyczyniła się do utrwalenia spadku zainteresowania miejskimi rowerami. W 2021 roku dokonano zmian w zakresie opłat za korzystanie z rowerów miejskich. Wprowadzono opłatę za pierwsze 30 min wypożyczenia roweru w wysokości 1 zł, podczas gdy do końca 2020 roku pierwsze 20 min było bezpłatne. Pozostawiono natomiast możliwość korzystania z roweru przez pierwsze 30 min bez dodatkowych opłat w odniesieniu do osób posiadających ważny bilet okresowy komunikacji miejskiej. Wprowadzone zmiany spowodowały zwiększenie wpływów w odniesieniu do roku ubiegłego, w którym odnosiły się do większej liczby częściowo bezpłatnych wypożyczeń. W okresie marzec-październik 2020 roku wpływy z wypożyczeń kształtowały się na poziomie 420 tys. zł, natomiast w roku 2021 w tym samym okresie na poziomie 620 tys. zł. Niemniej jednak, w ocenie Zarządu Transportu Miejskiego, zmiana cennika nie powinna spowodować spadku zainteresowania PRM. Przeprowadzone przed przedmiotową zmianą badania ankietowe wskazywały, że wprowadzenie niewielkiej opłaty za pierwsze pół godziny nie stanowi istotnego czynnika powstrzymującego użytkowników od korzystania z systemu. Największy wpływ na zmniejszenie liczby wypożyczeń mają takie czynniki jak wskazany powyżej zakup przez mieszkańców rowerów prywatnych czy konkurencja w postaci systemów hulajnóg elektrycznych i skuterów. Istotnym aspektem jest również stan epidemiologiczny, z powodu którego wielu dotychczasowych użytkowników (uczniowie, studenci, pracownicy) wykonując swoje obowiązki zdalnie nie korzysta z taką częstotliwością jak dawniej zarówno z komunikacji miejskiej, jak i z systemu PRM.
Kolejną możliwą przyczyną odejścia części klientów PRM były występujące w 2019 roku bardzo duże problemy z utrzymaniem standardu obsługi i zapewnieniem prawidłowego funkcjonowania systemu. Miało to związek z wprowadzeniem systemu 4. generacji (rowery bezstacyjne), do którego uruchomienia i obsługi operator okazał się niewystarczająco przygotowany. Podjęte zostały działania naprawcze, a operatorowi naliczono kary umowne na kwotę ponad miliona złotych, jednak problemy nie pozostały bez wpływu na statystyki wypożyczeń. Rowery 3. generacji są eksploatowane już od 3 do 7 lat. Wszystkie jednoślady poddawane są corocznym przeglądom i konserwacjom. Zużyte i zniszczone części oraz podzespoły są na bieżąco wymieniane. W 2020 roku część floty (242 rowery zakupione w latach 2012-2015) została wycofana z użytku, ze względu na ich niezadowalający stan techniczny.
Jakie są dalsze perspektywy obecnego systemu PRM? Zgodnie z umową z operatorem obowiązującą do końca 2022 r., planowana jest rozbudowa systemu o 7 lokalizacji stref zwrotu oraz 87 nowych rowerów 4 generacji. System 4G daje użytkownikom znacznie większą mobilność, jako że nie wiąże się z koniecznością wypożyczenia i zwrotu rowerów w konkretnie wyznaczonej lokalizacji. Formuła systemu rowerów 3. generacji jest już w zasadzie wyczerpana, dlatego po 2022 roku planowana jest całkowita z niego rezygnacja. Dodatkowo w wyniku przeprowadzonych konsultacji rynkowych ustalono, że systemy rowerowe na świecie rozwijane są obecnie w kierunku rowerów elektrycznych, które są 3 razy chętniej wypożyczane niż standardowe rowery 4G i stanowią atrakcyjną alternatywę dla systemów hulajnogowych. W związku z powyższym rozważana jest możliwość wprowadzenia w Poznaniu rowerów elektrycznych. Obecnie trwa analiza możliwości pozyskania środków finansowych na realizację tego zadania.
W celu zwiększenia liczby wypożyczeń w przyszłości konieczne jest zadbanie przede wszystkim o jakość obsługi systemu i floty. Istotne będzie także zobowiązanie operatora takiego systemu do cyklicznych i kierunkowych działań marketingowych, zachęcających do korzystania z rowerów. Dodatkowo kluczowym czynnikiem wpływającym na popularność systemu będzie odpowiednio przygotowana i dostosowana taryfa opłat.
Wiceprezydent podkreśla, że system rowerów miejskich spełnił swoje zadanie, jakim było spopularyzowanie roweru jako środka transportu. Przyczynił się do decyzji wielu mieszkańców Poznania o zakupie własnego pojazdu, dlatego dalsze inwestowanie w infrastrukturę rowerową jest uzasadnione.
oprac. red.
