Biografia noblisty owiana jest tajemnicą. Mimo że nazwisko pisarza kojarzone jest na całym świecie za sprawą "Chłopów" i "Ziemi obiecanej", szczegóły jego pochodzenia i życia osobistego nie są powszechnie znane.
Czy wiedzieliście na przykład, że...
- Przyszły noblista nie lubił się uczyć, uciekał ze szkoły i nie ukończył żadnej szkoły wyższej?
- Rodzice chcieli, żeby został organistą, tak jak ojciec, albo księdzem, on jednak marzył o aktorstwie. Nawet dołączył do wędrownej trupy aktorskiej, gdzie występował pod pseudonimem "Urbański". Nie szło mu jednak najlepiej i zazwyczaj grywał epizodyczne rólki. Miłość do aktorstwa została mu do końca życia.
- Przez lata imał się różnych zajęć. Za namową rodziców uzyskał m.in. tytuł czeladnika krawieckiego, pracował też na kolei, jednak nudził się tam niemiłosiernie.
- Reymont interesował się spirytyzmem i okultyzmem. Nawet uczestniczył w seansach jako medium, podczas których przepowiadał przyszłość i łączył się z duchami przodków. Niewiele osób wie, że napisał powieść grozy "Wampir" (1911), co może zaskoczyć tych, którzy znają go jedynie jako przedstawiciela literackiego realizmu.
- Autor "Chłopów" urodził się jako Stanisław Władysław Rejment, a dopiero później zaczął się posługiwać nazwiskiem Reymont. Przyczyny, dla których zdecydował się na zmianę, nie są znane, pojawiają się jednak teorie, że... rodzina go do tego przymusiła. Inne, że on sam, z własnej woli, nie chcąc ośmieszyć rodziny, przyjął pseudonim "Reymont", gdy postanowił zająć się pisarstwem.
- Nigdy nie odebrał osobiście Nagrody Nobla ze względu na swój stan zdrowia. Schorowany, niemal u kresu życia (zmarł 5 grudnia 1925 r.), przyjął wiadomość o wyróżnieniu z goryczą.
Wykłady, prelekcje i inne atrakcje
W stulecie wyróżnienia "Chłopów" literacką Nagrodą Nobla organizatorzy Festiwalu uchylą rąbka tajemnicy, a uczestnicy będą mogli odkryć mniej znane oblicze Reymonta, kojarzonego głównie ze szkolnych podręczników i lektur czy adaptacji filmowych.
Poszczególne wydarzenia będą odbywać się w gmachu głównym Biblioteki Raczyńskich przy placu Wolności i w filiach, Muzeum Literackim Henryka Sienkiewicza, Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk, Domu Książki, a także w Muzeum Narodowym w Poznaniu.
W finałowym panelu, 16 czerwca, o wpływie "Chłopów" na współczesne postrzeganie wsi opowiedzą Joanna Kuciel-Frydryszak, Anna Fryczkowska i prof. Kacper Pobłocki.
Wstęp bezpłatny, na niektóre zajęcia obowiązują zapisy.
W programie znajdą się m.in. następujące wydarzenia:
- 5 czerwca (czwartek) godz. 10.00, Sala Posiedzeń PTPN, ul. Mielżyńskiego 27/29
"Reymont nieoczywisty. W 100. rocznicę śmierci Noblisty". Konferencja naukowa
Przedstawiciele różnych ośrodków i dyscyplin zaprezentują te elementy obszernego dorobku Reymonta, które skłaniają do lektury nowej, ponowionej czy też powtórnej, wydobywającej wątki wcześniej przeoczone czy nie-doczytane. Wśród poruszanych tematów pojawią się wystąpienia związane z postaciami kobiet, dzieci, a także recepcja dzieł Reymonta i badania nad jego spuścizną. Organizatorami konferencji są Biblioteka Raczyńskich, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział Poznański oraz Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
- 7 czerwca (sobota) godz. 12.30, Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza, Stary Rynek 84
Noblista u Noblisty. Wernisaż wystawy
Na wystawie prezentowane będą autografy Władysława Reymonta, a także znajdujące się w zbiorach Biblioteki Raczyńskich tłumaczenia "Chłopów" na język japoński. Będą fotografie zakupione przez Bibliotekę Uniwersytecką, należące do zaprzyjaźnionej z Reymontami rodziny Niemerów, mieszkającej we Włoszech. Zobaczycie ponadto książki pochodzące z rodzinnych zbiorów Noblisty, przekazane Bibliotece Uniwersyteckiej w okresie międzywojennym przez "p. Władysławową Reymontową", czyli żonę pisarza Aurelię Reymont. Natomiast ze zbiorów Biblioteki PTPN pokażemy obcojęzyczne publikacje dzieł W. Reymonta, jako wyraz popularności twórczości pisarskiej naszego Noblisty na świecie. Wystawa będzie czynna do 20 czerwca.
- 12 czwartek (czwartek) godz. 18.00, Biblioteka Raczyńskich Filia Sztuki, pl. Wolności 19, sala 5
Barwione brzegi nie wystarczą. Jak dziś czytać klasykę? Panel
Co roku powraca pytanie o zasadność istnienia kanonu lektur oraz o to, jakie dzieła powinny się w nim znajdować. I choć lista lektur obowiązkowych maleje, na księgarskich półkach pojawią się kolejne wydania "Chłopów" i "Lalki". Jak dziś czytać, omawiać i wydawać klasykę? O tym opowiedzą Adrian Tomczyk - redaktor w wydawnictwie Świat Książki, dr Beata Niklewicz - polonistka, literaturoznawczyni i metodyczka z Pracowni Innowacji Dydaktycznych UAM i Monika Wójtowicz z Księgarni Bookowski.
- 13 czerwca (piątek) godz. 18.00, Biblioteka Raczyńskich Filia Sztuki, pl. Wolności 19, sala 5
Reymont w mieście. O Łodzi, Warszawie i Londynie. Prelekcja dr Rozalii Wojkiewicz (UAM)
Reymont urodził się na wsi, dziełem, które zapewniło mu literacką Nagrodę Nobla była powieść prezentująca polską wieś, ale sam był zafascynowany mechanizmami życia w mieście. Podczas prelekcji prowadząca skupi się na miastach opisanych w trzech powieściach: Łodzi z "Ziemi obiecanej", Warszawie z "Komediantki" i Londynie z "Wampira", ale także na tych elementach życia noblisty, które są mniej znane, a wciąż intrygujące, np. fascynacja teatrem czy spirytyzmem.
- 14 czerwca (sobota) godz. 17.00 hol
Potańcówka z Kapelą Hałasów
W "Chłopach" zabawa i taniec pozwala przyjrzeć się charakterom oraz ukazuje barwność kultury ludowej. Nawiązując do jednej z najsłynniejszych scen tańca, jaką jest wesele Boryny i Jagny, organizatorzy zaproszą na potańcówkę. Przewodnikami po świecie tańca i muzyki będzie Kapela Halasów, specjaliści od muzyki ludowej, tańca i tradycji.
- 16 czerwca (poniedziałek) godz. 18.00, sala 1
Chłopi. Chłopki. Chamstwo. Ludzie ziemi. Panel z udziałem Joanny Kuciel-Frydryszak, Anny Fryczkowskiej i Kacpra Pobłockiego
W stulecie wyróżnienia "Chłopów" literacką nagrodą Nobla spojrzymy na rolę powieści w myśleniu o wsi. Joanna Kuciel-Frydryszak w swoim bestsellerze "Chłopki. Opowieść o naszych prababkach" odnosi się do powieści Reymonta już na poziomie tytułu. Jej rozmowy pozwalają na szerszą perspektywę widzenia kobiet urodzonych i żyjących na wsi. Choć czasy, o których opowiada autorka (XX-lecie międzywojenne) są późniejsze niż akcja "Chłopów", to rola i losy kobiet pozostają podobne i warte refleksji. Książka stała się ważnym zjawiskiem literackim i społecznym oraz przyczynkiem do dyskusji o kobietach, wsi i opisywaniu historii.
Spotkanie poprowadzi Błażej Wandtke.
- Wydarzenia towarzyszące:
15 czerwca (niedziela) godz. 11:00, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Al. Marcinkowskiego 9
Chłopi, chłopki, Chełmoński - o sztuce z dziennikarką i etnografką
Pasterka igrająca z nićmi babiego lata, śniadanie na trawie przy spektaklu żywej natury, parobek przy pracy w nimbie wschodzącego słońca - to tylko kilka migawek z ikonicznych dzieł Chełmońskiego, dokumentujących życie chłopów. Jak bardzo te obrazy odbiegają od wstrząsających historii opisywanych przez Joannę Kuciel-Frydryszak w bestsellerowych "Chłopkach"? Różni je właściwie sto lat, ale czy w XIX wieku realia były inne? Spotkanie z autorką wspomnianej książki oraz etnografką, przybliży obyczajowość polskiej wsi i pozwoli zweryfikować wizję artysty.
Bilety w Muzeum Narodowym w Poznaniu.
- 15 czerwca (niedziela) godz. 15.00 i 17.00, Dom Książki. Restauracja Strona, ul. Gwarna 13 a
Reymont na widelcu - prelekcja
O kuchni chłopskiej opowie w Domu Książki Paweł Salamon, szef kuchni restauracji Strona. Wstęp wolny.
Ponadto w trakcie całego Festiwalu w restauracji będzie dostępne menu inspirowane potrawami, jakie spotykamy na kartach "Chłopów", przygotowane specjalnie na tę okazję.
Więcej informacji i szczegółowy program na stronie Biblioteki Raczyńskich.
AK
