Podczas konferencji prezentującej raport Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak podkreślała, że młodzi ludzie bardzo wyraźnie dostrzegają skutki publikowania wizerunku bez zgody. Według nich może to prowadzić do obniżenia samooceny, pogorszenia samopoczucia, a nawet do kryzysu zdrowia psychicznego.
Badania przeprowadzone wśród nastolatków, rodziców i wychowawców pokazują, że aż 74 proc. młodych osób uważa publikowanie czyjegoś wizerunku bez zgody za szczególnie szkodliwe dla osób w ich wieku.
Brak pytania o zgodę
Z raportu wynika, że 69 proc. nastolatków publikuje swoje zdjęcia w internecie, częściej dziewczęta niż chłopcy. Jednak bardzo często zdjęcia i nagrania zamieszczają także inni: znajomi - 49 proc., rodzice - 43 proc. oraz nauczyciele 24 - proc. Co istotne, 38 proc. nastolatków deklaruje, że nauczyciele nie pytali ich o zgodę na publikację wizerunku. W przypadku rodziców było to 30 proc, a wśród znajomych - 23 proc.
Brak pytania dziecka o zdanie nie pozostaje bez konsekwencji. 29 proc. nastolatków przyznaje, że publikacja ich wizerunku bez zgody pogorszyła ich samopoczucie. Nic więc dziwnego, że większość młodych ludzi chce być pytana o zgodę, szczególnie przez nauczycieli (75 proc.) i znajomych (73 proc.).
Co ciekawe, niemal 43 proc. młodych osób nie akceptuje popularnej praktyki zamazywania twarzy lub zasłaniania ich naklejką na zdjęciach grupowych. Dla wielu z nich to również forma naruszenia ich podmiotowości.
Prawo do prywatności
Jak podkreśla Katarzyna Hernandez z Biura RPD, raport jasno pokazuje, że młodzi chcą współdecydować o sobie i mają do tego prawo. Prawo do prywatności dzieci gwarantują zarówno Konwencja o Prawach Dziecka, jak i Konstytucja RP. Oznacza to, że dzieci, podobnie jak dorośli, powinny być pytane w sprawach, które ich dotyczą, a ich zadanie powinno być brane pod uwagę.
Ekspert RPD Jan Gawroński zwraca uwagę, że internet jest dziś naturalnym środowiskiem dorastania. Daje ogromne możliwości rozwoju, nauki i kontaktu z rówieśnikami, ale jednocześnie niesie ze sobą zagrożenia: naruszenie prywatności, cyberprzemoc i niekontrolowane udostępnianie wizerunku dzieci. Skutki tych działań szczególnie dotykają młodych osób z grup narażonych na wykluczenie.
Świadoma, dobrowolna zgoda
Miłosz Kozikowski z Rady Młodzieżowej zauważa, że rodzice często publikują zdjęcia dzieci pod wpływem emocji, takich jak duma, radość czy wzruszenie. Tymczasem warto odroczyć publikację, poczekać aż emocje opadną i zapytać dziecko o świadomą, dobrowolną zgodę, nie domyślną, nie wymuszoną i nie wyrażoną jedynie uśmiechem.
Z kolei psychoterapeutka Karolina Malinowska-Janiak podkreśla, że prośba nastolatka o usunięcie dawnych zdjęć w sieci nie jest atakiem na rodzica. To naturalny etap budowania własnej tożsamości i potrzeby decydowania o sobie.
Rzeczniczka Praw Dziecka podkreśla także, że w rozmowach z młodymi bardzo często słyszy jedną prostą prośbę: "Zapytaj mnie, zanim opublikujesz moje zdjęcie". Dlatego Biuro RPD zachęca dorosłych do większej uważności i szacunku wobec młodego wizerunku oraz prowadzi ogólnopolską kampanię społeczną "Więcej szacunku dla młodego wizerunku", skierowaną m.in. do szkół. W jej ramach przygotowano materiały edukacyjne, scenariusze zajęć i plakaty, które pomagają rozmawiać z dziećmi o bezpieczeństwie i prywatności w sieci.
AL, źródło PAP MediaRoom
