Towarzystwo Bambrów Poznańskich

Towarzystwo Bambrów Poznańskich
Od kilku lat na kartę dziejów kulturalno-społecznych Poznania wpisuje się Towarzystwo Bambrów Poznańskich. Powstało w marcu 1996 r., ale swymi korzeniami sięga do Koła Bambrów Poznańskich działającego w latach 1993 do 1995 przy Towarzystwie Miłośników Miasta Poznania. Do Towarzystwa należeć mogą nie tylko potomkowie osadników z Bambergu i okolic, ale również osoby zainteresowane tymi zagadnieniami i pragnące działać dla dobra miasta. Za cele statutowe swej działalności Towarzystwo postawiło m.in. dążenie do zachowania i kultywowania tradycji bambrów poznańskich - jako integralnej części tradycji poznańskiej, ocalenie jeszcze istniejących zabytków i pamiątek bamberskich, rozwijanie zamiłowań do ich poszukiwań i kolekcjonowania, spisywanie wspomnień o dawnych wsiach - dzielnicach miasta, o ich mieszkańcach i wybitnych jednostkach, zachęcanie do sporządzania drzew genealogicznych. Celem Towarzystwa jest także upowszechnianie w społeczeństwie Poznania i Polski (niekiedy poza granicami kraju) wiedzy o osadnikach bamberskich, o ich dziejach i działaniu na rzecz miasta, regionu, jak i całej Polski oraz umożliwianie spotykania się potomków rodzin bamberskich i wszystkich zainteresowanych tradycją i historią bambrów poznańskich.


Towarzystwo zainaugurowało swą publiczną działalność w dniu 30 IV 1996 r. wmurowaniem w figurkę Bamberki na Starym Rynku pamiątkowej tablicy informującej, iż: ,,Bamberka upamiętnia przybycie w pierwszej połowie XVIII w., na zaproszenie władz miasta, osadników z Bambergu celem odbudowy zniszczonych wojną i zarazą wsi miejskich. Tablicę ufundowali członkowie Towarzystwa Bambrów Poznańskich w roku swego powstania - 1996.

Towarzystwo opiera swą działalność na sponsoringu różnych firm poznańskich, a także na dotacjach Urzędu Miasta, Urzędu Wojewódzkiego, Urzędu Marszałkowskiego.


Jednym z ważnych wydarzeń było wydanie przez Towarzystwo trzech edycji ilustrowanych folderów - w językach polskim, angielskim i niemieckim, omawiających dzieje Bambrów i historię figury Bamberki na Starym Rynku, celem spopularyzowania tej problematyki w jak najszerszym zasięgu. Wkrótce też Towarzystwo podjęło realizację bardzo istotnego zadania, tj. uszycia według wzorów muzealnych czterech strojów bamberskich dla kobiet. W ten sposób pragnęło przywrócić kulturze poznańskiej starą tradycję noszenia tego ubioru w czasie uroczystości kościelnych, miejskich, wojewódzkich i ogólnopolskich. Po raz pierwszy bamberki w pięknych karmazynowych strojach pojawiły się na ulicach Poznania w początkach 1997 r. i wzbudziły zachwyt mieszkańców uradowanych powrotem dawnych tradycji. Toteż Towarzystwo podjęło się kolejnego zadania, tj. uszycia 8 strojów bamberskich dla dziewczynek - 2 karmazynowych, 2 niebieskich, 2 zielonych i 2 kremowych w kolorowe kwiatki, które zrealizowało pod koniec 1998 r.


Jak dotąd bamberki wzięły udział w licznych uroczystościach, przede wszystkim w procesjach w święto Bożego Ciała i święto Najświętszego Serca Jezusa, w odpustach w parafii św. Marcina, w spotkaniach młodzieży na Lednicy i z Ojcem Świętym Janem Pawłem II w czasie Jego pielgrzymek do Polski, w Poznaniu (5 VI 1997) i w Licheniu (7 VI 1999), w Szczycie Weimarskim (21 II 1998) witając na Starym Rynku przy studzience z Bamberką kanclerza Niemiec Helmuta Kohla, prezydenta Francji Jaquesa Chiraca i prezydenta Polski Aleksandra Kwaśniewskiego; także w kolacji wydanej przez premiera Polski Jerzego Buzka dla swego gościa kanclerza Niemiec Gerharda Schrödera w Czerniejewie (27 IV 2000) i w spotkaniu premierów Polski, Węgier, Czech i Słowacji oraz kanclerza Niemiec w Dolinie Pojednania w Gnieźnie (28 IV 2000). Bamberki uczestniczyły w dziesiątkach innych uroczystości, w obchodach Święta 3 Maja, w dożynkach miejskich i w innych miejscowościach, w otwarciu licznych wystaw, promocjach książek, jubileuszach, w spotkaniach z młodzieżą w wielu szkołach podstawowych i średnich, w muzeach. Przy okazji tych rozmaitego charakteru spotkań bamberki zawsze budziły zachwyt i radość osób uczestniczących w uroczystościach. Również w czasie większości z nich wygłaszane były prelekcje o historii Bambrów. Udzielono także wielu wywiadów na ten temat nie tylko dla telewizji, radia i prasy poznańskiej i polskiej, ale również dla periodyków europejskich i amerykańskich. Nakręcono też kilka filmów dokumentalnych: Barbary Fabiańskiej z Poznania - "Bambrzy Poznańscy" (1997), Piotra Zarębskiego z Łodzi - "Bamberska pieśń, poznańskie kuranty" (1998), "Przyszliśmy tu z Bambergu" (2002 r.) autorstwa poznańskich dziennikarzy Katarzyny Kmity - Nowackiej i Jacka Zakrzewskiego dla Działu Publicystyki programu I Telewizji polskiej. Natomiast w niemieckim 2-odcinkowym filmie dokumentalnym nakręconym dla programu ogólnoniemieckiego ARD, zatytułowanym "Deutsche und Polen" (2002 r.), część pierwszego odcinka poświęcono osadnikom z Bambergu w Poznaniu. Ukazało się również IV wydanie (z tego jedno w Bambergu w języku niemieckim) książki Marii Paradowskiej "Bambrzy. Mieszkańcy dawnych wsi miasta Poznania", Poznań 1998. Ważnym wydarzeniem zarówno dla miasta, jak i dla Towarzystwa było wydanie przez Wydawnictwo Miejskie przewodnika autorstwa Marii Paradowskiej - "Poznań. Zabytki bamberskie" (2002 r.) i jego wersji niemieckojęzycznej - "Poznań. Bamberger Spuren", Pozycja ta uzyskała III miejsce w kategorii przewodników w czasie XI Ogólnopolskiego Przeglądu Książki Krajoznawczej i Turystycznej (4 X 2002), "jako przykład wąskotematycznego przewodnika o uniwersalnych wartościach kulturowych oraz znaczących walorach merytorycznych i edytorskich."


W 2003 roku ukazała się kolejna publikacja - "O historii Bambrów inaczej". Jest to pięknie ilustrowana książka przybliżająca losy osadników z Bambergu, z interesującym tekstem i barwnymi rysunkami, o wysokich walorach edytorskich. Z pewnością każdy chętnie weźmie ją do ręki i może wreszcie przełamane zostaną pewne stereotypy fałszujące dzieje Bambrów. Stanowią one znakomity przykład zgodnego, harmonijnego współżycia, współpracy i zjednoczenia dwóch narodów, przykład szczególnie aktualny w dobie jednoczącej się Europy. Zjawisko to świadczy też o wysokich walorach miasta Poznania i jego otwartości wobec przybyszów z zagranicy, o tolerancji i tworzeniu dogodnych warunków życia.


Dzięki staraniom Towarzystwa wykonana została srebrna odznaka przypinana do ubrania, na której widnieje figura Bamberki otoczona napisem Towarzystwo Bambrów Poznańskich - przeznaczona tylko dla członków Towarzystwa, bez napisu - dla wszystkich, którzy mają ochotę nosić taką odznakę z widniejącym na niej jednym z symboli miasta Poznania - Bamberką.

Bardzo wcześnie, bo już w 1996 r., nawiązane zostały kontakty z Bambergiem. Na zaproszenie nadburmistrza miasta Herberta Lauera, kilku członków Towarzystwa odwiedziło Bamberg. W następnym roku, na zaproszenie Towarzystwa, do Poznania przyjechał nadburmistrz Bambergu wraz z towarzyszącymi osobami, przyjęty serdecznie także przez prezydenta naszego miasta.


W 1998 r. do Bambergu zaproszone zostały dwie bamberki, które wzięły udział w procesji Bożego Ciała, budząc podziw swym pięknym i zupełnie nieznanym tam ubiorem. Członkowie Towarzystwa kilkakrotnie wyjeżdżali do Bambergu, m.in. na otwarcie wystawy "Pocztówki opowiadają historię. Poznań 1896-1918 (XI 2000), do sprowadzenia któ 1896-1918”" (XI 2000), przyczyniło się Towarzystwo. Z kolei w Poznaniu dwukrotnie Towarzystwo gościło nadburmistrza Herberta Lauera, który został honorowym członkiem Towarzystwa Bambrów Poznańskich, a także kilkakrotnie radnego miejskiego Gerharda Krischkera oraz kilkudziesięcioosobowe grupy mieszkańców Bambergu. Rezultatem coraz bardziej ożywionych kontaktów i nawiązanych przyjaźni, dzięki inicjatywie Towarzystwa, podpisane zostały dwie umowy o współpracy - pierwsza między Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Ogrodnictwa Oddz. w Poznaniu a Towarzystwem Młodych Ogrodników Bambergu (XI 1998), druga między Instytutem Archeologii i Etnologii PAN Oddz. w Poznaniu a Uniwersytetem w Bambergu (XII 1999). Wymiana stypendystów w ramach zawartej umowy naukowej między Instytutem a uczelnią z Bambergu układa się harmonijnie. W latach 2000-2005, co roku miała miejsc wymiana młodych naukowców na pobyty jedno-dwumiesięczne: Franza Fichtla w Poznaniu i Agnieszki Szczepaniak-Kroll w Bambergu.

Z kolei w latach 1999 - 2004 grupy członków Towarzystwa odwiedzały Bamberg, zawsze witane przyjaźnie przez nadburmistrza miasta, radnych i mieszkańców.


Członkowie Towarzystwa (ok. 200 osób) spotykają się sześć razy w roku na zebraniach organizowanych do schyłku 2003 r. na ogół w sali Muzeum Etnograficznego w Poznaniu. Każde zebranie poświęcone jest nie tylko wspomnieniom rodzinnym, ale także opisom dawniejszych wsi, tradycjom i zwyczajom, przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Wszystko nagrywane jest na taśmy magnetofonowe, aby zachować dla przyszłości. obraz przeszłości Poznania i wkład Bambrów w jego rozwój. Powstają też nowe drzewa genealogiczne rodów bamberskich (20 niepublikowanych drzew znajduje się archiwum autorki).

Co roku, na Starym Rynku organizowane jest Święto Bamberskie Odbyło się ich już dziesięć. W 2000 r. w czasie V Święta Bamberskiego "Złotą Bamberkę" (nr 1) otrzymała Ewa z Deierlingów Mielcarek, prezes spółki Deierrling i SKA w Poznaniu, za finansowe wspieranie Towarzystwa i Muzeum, za szerzenie wiedzy o Bambrach i ich potomkach na forum międzynarodowym.

W 2001 r."Złotą Bamberką" (nr 2) odznaczono wiceprezydenta miasta Poznania, Tomasza Kaysera za wspieranie działań Towarzystwa na forum Zarządu Miasta; w 2002 r. w czasie VII Święta Bamberskiego "Złotą Bamberkę" (nr 3) otrzymał wojewoda wielkopolski, Andrzej Nowakowski za wieloletnie promowanie działań Towarzystwa, za położenie podwalin pod budowę Muzeum Bamberskiego. W 2003 r. w czasie VIII Święta Bamberskiego "Złotą Bamberkę" (nr 4) przyznano senatorowi Włodzimierzowi Łęckiemu za wspieranie prac Towarzystwa od chwili jego powstania; także w 2003 r. w dniu otwarcia Muzeum Bambrów Poznańskich "Złotą Bamberką" (nr 5) odznaczono inż. Henryka Szabelskiego w uznaniu za znaczącą pomoc przy budowie Muzeum; w 2004 r. w czasie IX Święta Bamberskiego "Złotą Bamberkę" (nr 6) otrzymał mistrz piekarski i właściciel "Naszego Klubu" Adam Nowak w podziękowaniu za nieustannie okazywaną Towarzystwu życzliwość i wsparcie; w 2005 r. w czasie jubileuszowego X Święta Bamberskiego "Złotą Bamberką" (nr 7) odznaczono córkę Jana Deierlinga Janinę Waszak, członka zarządu spółki Deierling i SKA za finansowe wsparcie Towarzystwa i stałą troskę o jego rozwój, jak i o utrzymanie Muzeum.

Za szczególne zasługi dla Towarzystwa Zarząd nadaje też tytuł członka honorowego. W kwietniu 1997 r. otrzymał je nadburmistrz Bambergu Herbert Lauer, w listopadzie 2003 r. - Ewa Mielcarek i Janina Waszak, w sierpniu 2005 r. - wojewoda wielkopolski Andrzej Nowakowski.


Od 2001 r. Towarzystwo bierze udział w pracach Komitetu Hoffmannowskiego, będącego zespołem doradczym w kształtowaniu programu i rozwoju Festiwali Hoffmannowskich, organizowanych przez Teatr Wielki w Poznaniu. E.T.A. Hoffmann przebywający w latach 1800-1802 w Poznaniu, cieszy się wielkim uznaniem w Bambergu; mieszkał tam od 1808 do 1813 r. i w zajmowanej przez niego kamieniczce utworzono Muzeum Hoffmannowskie. W I Festiwalu Hoffmannowskim (2001 r.) nie uczestniczył nikt z Bambergu, w II Festiwalu (2002 r.) brał udział, zaproszony przez Towarzystwo, oficjalny przedstawiciel nadburmistrza Bambergu dr Gerhard Krischker wraz z towarzyszącą mu osobą. W III Festiwalu (2003 r.) - burmistrz Bambergu Werner Hipelius, radny miasta dr Gerhard Krischker oraz dyrektor teatru im. ETA Hoffmanna Rainer Lewandowski z dwoma aktorami; w IV i V Festiwalu (2004 r. i 2005 r.) dyrektor Rainer Lewandowski wraz z zespołem teatralnym. W czasie V Festiwalu w Teatrze Wielkim otwarto wystawę obiektów ze zbiorów Muzeum ETA Hoffmanna w Bambergu.


Siedziba Zarządu Towarzystwa Bambrów Poznańskich mieści się w Muzeum Bambrów Poznańskich, 60-723 Poznań, ul. Mostowa 7/9, tel/fax (061) 657 99 01; dyżury w piątki i soboty, godz. 11.00 - 14.00.

e-mail: etnopan@man.poznan.pl
Tekst: prof. Maria Paradowska