Akademia Zielony Poznań

Zielone warsztaty w ramach Akademii Zielony Poznań - Rada Osiedla Nowe Winogrady Północ

Rada Osiedla Nowe Winogrady Północ zorganizowała Zielony Festyn Szkolny "Kwietna łąka" połączony z Dniem Sportu. W ramach Akademii Zielony Poznań zostały przeprowadzone zielone warsztaty dla dzieci ze Szkoły Podstawowej nr 12 na Osiedlu Zwycięstwa.

Uczniowie zapoznali się, w jaki sposób powinno się dbać o rośliny, poprzez systematyczne podlewanie tak, aby z podłoża wyrosły piękne,kolorowe gatunki roślin.

Dzieci malowały doniczki, następnie wsypywały podłoże i nasionka roślin miododajnych, a na samym końcu podlewały.

Zielone warsztaty cieszyły się ogromnym zainteresowaniem wśród dzieci. Teraz dzieci czekają, co wyrośnie w tych przepięknych, kolorowych doniczkach?

Zajęcia zostały zorganizowane we współpracy z Radą Osiedla Nowe Winogrady Północ i Wydziałem Działalności Gospodarczej i Rolnictwa UMP.

Szersza relacja z tego wydarzenia na stronie internetowej w mediach społecznościowych profil FB Rady Osiedla Nowe Winogorady Północ.

https://www.facebook.com/660058380782634/posts/pfbid02hU1DUiVHCGbAsu2E4FVQkgmTcE9UzZuMBgiWsrRDCaxuozEsNQknB4eBx9fb8ymCl/


Lekcje przyrody na ROD im. O. Kopczyńskiego w Poznaniu

W ramach Akademii Zielony Poznań zorganizowaliśmy kolejne działanie edukacyjne. Tym razem  spotkaliśmy się z grupą Gumisiów i Smerfów z Przedszkola nr 25 w Poznaniu, która uczestniczyła w inauguracyjnej lekcji przyrody. Spotkanie odbyło się w gościnnych progach Rodzinnego Ogrodu Działkowego im. O. Kopczyńskiego w Poznaniu.

Przedszkolaków wraz z opiekunami powitali p. Gerard Hajgelman - Zastępca Dyrektora Wydziału Działalności Gospodarczej i Rolnictwa oraz p. Barbara Jenczmionka - Prezes ROD im. O. Kopczyńskiego, którzy wspólnie zaprosili dzieci na przyrodniczy spacer.

Z ramienia Wydziału Działalności Gospodarczej i Rolnictwa lekcję przyrody poprowadziła p. Ewelina Murzydło, która wraz z Prezes ROD oprowadziła dzieci po alejkach ogrodowych. Podczas spaceru dzieci mogły obserwować przyrodę w ogrodach działkowych oraz obejrzeć działkę ekologiczną, którą działkowiec uprawia od 1980 roku. Działkowiec opowiedział o swojej hodowli warzyw, kwiatów i owoców. Pani Ewelina wraz z działkowcem wspólnie omówiła jak pozyskuje się nasiona z warzyw: cebuli, pomidorów i sałaty, jak wygląda kompostownik czy kiszonka z pokrzywy, którą wykorzystujemy do oprysku i podlewania roślin. Dzieci miały możliwość zapoznania się z wyglądem warzyw w różnych fazach ich rozwoju: ziemniaków, kopru, czosnku oraz poznały w naturze drzewa owocowe: jabłonie, brzoskwinie, czereśnie, wiśnie, poobserwowały wygląd kwiatów i poznały ich nazwy gatunkowe, przykładowe z nich to: piwonie, szafirki, żurawki, lilie, ponadto zobaczyły sadzonki truskawek i rabarbar. Idąc alejkami ogrodowymi można było dostrzec i poznać z nazwy rośliny dziko rosnące i różne gatunki drzew.

Podczas lekcji przyrody dzieciom została przekazana wiedza z zakresu ekologicznej uprawy. Przedszkolaki dowiedziały się czym jest ogród ekologiczny i jak wygląda, czym jest bioróżnorodność w kontekście poznawania roślin dzikorosnących na działkach, a pomocnych przy ekologicznej uprawie. Ponadto dzieci miały okazję zapoznać się z ogrodem jako naturalnym miejscem do życia nie tylko dla ludzi, ale także niezliczonej liczby gatunków dzikiej flory i fauny. Ważnym aspektem spotkania było pokazanie dzieciom, że ogród powinien być samowystarczalny. Oznacza to samodzielne rozmnażanie roślin,  stosowanie naturalnych sposobów walki z chorobami i szkodnikami (np. przez sadzenie roślin odstraszających szkodniki).

Celem lekcji z przyrody przeprowadzonej dla dzieci w wieku przedszkolnym była aktywizacja dzieci i wyrabianie u nich nawyków proekologicznych, a tym samym uświadamianie im, w jaki sposób mogą chronić otaczające je środowisko. Jedynym sprawdzonym sposobem dla dzieci jest edukacja ekologiczna poprzez kontakt z przyrodą, która jest nieocenionym źródłem doznań, przeżyć i wrażeń.

Podczas lekcji przyrody dzieci mogły w sposób bezpośredni przebywać wśród zieleni, która wywołuje pozytywne emocje, pobudza wszystkie zmysły: słuchu, wzroku, węchu, smaku i aktywną chęć do działania w przyjaźni wobec świata roślin i zwierząt.

Edukacja przyrodnicza ma przemawiać do dziecięcej wyobraźni, rozbudzać w nich wrażliwość na piękno przyrody i jej poznawania, a także kształtować umiejętność i chęć działania na rzecz ochrony środowiska. Dlatego warto pokazywać dziecku potęgę i piękno otaczającego nas świata.      

Dziękujemy p. Barbarze Jenczmionce z ROD im. O. Kopczyńskiego za gościnę, a małym uczestnikom - za pilność i ciekawość wykazywaną podczas spaceru

Dla wytrwałych słuchaczy przygotowaliśmy nagrody:  mieszanki roślin miododajnych, publikację "Pszczoły wokół nas", zakładki do książek o tematyce ekologicznej, a także pamiątkowe zdjęcia.

Na przyrodnicze spacery zapraszamy kolejne poznańskie przedszkola.


Akademia "Zielony Poznań" w Parku Wilsona - relacja z zielonych warsztatów

7 maja 2022 r. w Parku Wilsona odbyła się Inauguracja 29. edycji konkursu w formie plenerowej, podczas wydarzenia "Akademia Zielony Poznań". "Zainspiruj się wiosną" - to było hasło przewodnie warsztatów i spotkań.

W zielonych warsztatach uczestniczyło czynnie około 300 osób w tym dzieci i osoby dorosłe.
Celem warsztatów było zapewnienie dorosłym i dzieciom kontaktu z przyrodą, pogłębianie wiedzy przyrodniczej oraz zainteresowanie ekologią i propozycjami kreatywnych zabaw z wykorzystaniem przyrody.    
Podczas zielonych warsztatów mieszkańcy miasta Poznania zapoznali się z praktyczną wiedzą w zakresie ogrodnictwa, z roślinami wodnymi i bagiennymi, z sadzenia kwitów i warzyw. Warsztaty pokazały jak zacząć przygodę z przydomowym kompostowaniem, jakie odpady kompostować, czego nie wrzucać do kompostownika i jak radzić sobie z ewentualnymi trudnościami. Dla dzieci i młodzieży odbyły się również warsztaty z tworzenia kul kwietnych, dzięki którym pszczoły będą miały pożywienie, a uczestnicy piękny balkon, ogródek czy taras. Podczas imprezy można było stworzyć swoje zielone arcydzieła, a także  otrzymać tytkę dobroci, aby stworzyć rabatę kwietną w domu.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom i współorganizatorom za wspólnie spędzony czas wśród zieleni.

Działania te przyczyniły się do pokazania w jaki sposób mieszkańcy miasta Poznania mogą spędzić twórczo czas z Rodziną.

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć z wydarzenia Akademia "Zielony Poznań" i wyrażamy nadzieję, że uczestnicy zainspirowani wiedzą z warsztatów, zrealizują własne udane "zielone" aranżacje w swoich domach czy ogrodach.


Zainspiruj się wiosną

Zainspiruj się wiosną pod takim hasłem chcemy zainaugurować  7  maja br. otwarcie Akademii Zielony Poznań w Parku Wilsona, zapraszamy sympatyków czy amatorów zieleni na zielone warsztaty prowadzone przez nauczycieli akademickich Katedry Roślin Ozdobnych, Dendrologii i Sadownictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz grupy hortiterapeutycznej, dzięki połączeniu sił z różnych Instytucji skupimy się na edukacji i kształtowaniu proekologicznym. Podczas zielonych warsztatów  mieszkańcy miasta Poznania będą mieli okazję zapoznać się z praktyczną wiedzą w zakresie ogrodnictwa  i stworzyć swoje zielone arcydzieła oraz otrzymać tytkę dobroci, aby stworzyć rabatę kwietną w domu. W trakcie trwania majowej imprezy będą pokazy Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza  w Poznaniu, gdzie osoby odwiedzające stoisko zapoznają się z roślinami wodnymi i bagiennymi, a prowadząca opowie o sposobach ich uprawy i zasadach kompozycji oczka wodnego. Na wytrwałych słuchaczy czekają nagrody w postaci omawianych roślin.

Dodatkowo będzie stoisko Zielonej Wymiany Roślin - "Przyjdź-wymień-zabierz roślinę", Akcja polega na bezpłatnej wymianie roślin, rośliny na wymianę muszą być zdrowe , wolne od szkodników, uszkodzonych roślin itp., rośliny należy przynieść w doniczce lub sadzonkę bez ziemi (zabezpieczoną przed wyschnięciem).       

Stoisko przyrodniczo-chemiczne z elementami sportowymi zaprezentuje Szkoła Podstawowa nr 69 Szkoła Mistrzostwa Sportowego nr 8 w Poznaniu , gdzie nauczyciele z przedmiotów Biologii, Chemii i Plastyki przeprowadzą warsztaty z sadzenia i malowania roślin i  kwiatów oraz pokażą eksperymenty doświadczalne  z suchym lodem , dodatkową atrakcją będą pokazy judo i akrobatyki uczniów z tej Szkoły.

Podczas Akademii Zielony Poznań odbędą się warsztaty organizowane przez Oddział Edukacji Ekologicznej UMP skierowane do dorosłych: "Załóż kompostownik - jak prowadzić przydomowe kompostowanie?" Warsztaty o tym jak zacząć przygodę z przydomowym kompostowaniem, jakie odpady kompostować, czego nie wrzucać do kompostownika i jak radzić sobie z ewentualnymi trudnościami. Dla dzieci i młodzieży mamy warsztaty pn. "Łąka kwietna na wyciągnięcie ręki - Tworzymy kule kwietne". Warsztaty z tworzenia kul kwietnych, dzięki którym pszczoły będą miały pożywienie, a my piękny balkon, ogródek czy taras.

Nasze działania proekologiczne mają na celu promocję pomysłów i rozwiązań dla mieszkańców służących upiększaniu ogrodów, czy zielonych terenów miasta Poznania.

Organizatorem Akademii Zielony Poznań jest Miasto Poznań - Wydział Działalności Gospodarczej i Rolnictwa.

Załączniki


Program Zielony Poznań

Już od 29 lat, w ramach programu "Zielony Poznań", Prezydent miasta Poznania wyróżnia właścicieli najpiękniejszych ogrodów, tarasów czy balkonów, doceniając tym samym wkład poznaniaków w tworzenie miasta zielonego i przyjaznego mieszkańcom. Te małe zielone oazy, tworzone z troską i pasją, mają ogromny wpływ na podnoszenie estetyki przestrzeni miejskiej, ale co równie ważne - są przykładem na to, że każdy z nas ma wpływ na zieleń w miejscu zamieszkania i pracy.

Chcąc zachęcić mieszkańców do tworzenia przydomowych stref zieleni, organizujemy doroczny konkurs "Zielony Poznań". Konkurs skierowany jest do właścicieli przydomowych ogrodów, tarasów i balkonów, użytkowników działek ROD oraz zarządców nieruchomości z terenu miasta Poznania.

Program obejmuje również działania edukacyjne pod nazwą Akademia Zielony Poznań.  Akademia - to cykl wydarzeń skierowanych do przyszłych i obecnych sympatyków oraz pasjonatów zieleni. Tematyka wydarzeń dotyczy m.in. nowych trendów w projektowaniu i uprawach, a także obejmuje organizację "zielonych warsztatów" oraz lekcji przyrody dla dzieci.

Zapraszamy wszystkich miłośników zieleni do udziału w dorocznym konkursie oraz do korzystania z inspiracji przygotowanych w ramach wydarzeń edukacyjnych! Własny zielony zakątek daje nie tylko ogromną satysfakcję, ale co ważne - pozytywną energię jego twórcom i odbiorcom.

Organizatorem programu jest Miasto Poznań - Wydział Działalności Gospodarczej i Rolnictwa.


W ramach Akademii Zielony Poznań publikujemy kolejny artykuł Pani dr inż. Jolanty Lisieckiej z  Katedry Warzywnictwa Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, który przybliży watek warzyw, po które warto sięgnąć i przypomnieć sobie mniej znane gatunki, między innymi po to, aby urozmaicić codzienną dietę, odnaleźć smak i zapach zapamiętany w dzieciństwie czy odtworzyć danie odkryte w czasie dalekiej podróży. A może po prostu po to, aby upiększyć ogród różnorodnością form, tekstur i kolorów.

Warzywa warte przypomnienia

dr inż. Jolanta Lisiecka

Katedry Warzywnictwa Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Warzywa to rośliny zielne, czyli o zielonej, niezdrewniałej lub w niewielkim stopniu zdrewniałej łodydze, które na surowo lub po przetworzeniu mogą stanowić pożywienie dla ludzi. Na kuli ziemskiej występuje około 8 000 gatunków roślin, które mogłyby być traktowane jako warzywa. Obecnie uprawia się ponad 1 000 gatunków warzyw, z których około 250 na skalę towarową, a w Polsce około 50 gatunków. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie uprawą nowych, mało znanych gatunków oraz tych, które z różnych względów popadły w zapomnienie.

Warzywa stanowią niejednorodną morfologicznie i genetycznie grupę roślin, o zróżnicowanym znaczeniu odżywczym i ekonomicznym. W naszym kraju klasyfikacja warzyw opiera się w głównej mierze na rodzaju części jadalnych, przynależności systematycznej i okresie uprawy. Według tego podziału wyodrębnia się następujące grupy warzyw: cebulowe, kapustne, korzeniowe, liściowe, strączkowe, dyniowate, psiankowate, rzepowate, wieloletnie i różne. Do warzyw zalicza się także niektóre rośliny przyprawowe i grzyby uprawne.

Rośliny warzywne są przede wszystkim bogatym źródłem substancji odżywczych i prozdrowotnych. Są wśród nich witaminy, sole mineralne, błonnik i substancje czynne np. likopen, sulforafan, inulina, kapsaicyna, cynaryna, lecytyna. Niektóre gatunki warzyw znalazły zastosowanie w produkcji suplementów diety i kosmetyków. Wiele z nich ma walory dekoracyjne i dostarcza wrażeń estetycznych. Ponadto, ogrody warzywne mogą pełnić nie tylko funkcję produkcyjną, ale również rekreacyjną, estetyczną, dydaktyczną i wychowawczą.

Warto sięgnąć po zapominane i mniej znane gatunki, między innymi po to, aby urozmaicić codzienną dietę, odnaleźć smak i zapach zapamiętany w dzieciństwie czy odtworzyć danie odkryte w czasie dalekiej podróży. A może po prostu po to aby upiększyć ogród różnorodnością form, tekstur i kolorów.

Burak liściowy, nazywany też boćwiną, mangoldem, kapustą rzymską lub burakiem szpinakowym, pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Należy do rodziny komosowatych i jest blisko spokrewniony z burakiem ćwikłowym, ale w uprawie pojawił się znacznie wcześniej.

Jest rośliną dwuletnią, która w pierwszym roku tworzy rozetę liści, a w drugim pędy kwiatostanowe. Blaszki liściowe są duże i mniej lub bardziej pomarszczone, w zależności od odmiany, czerwone, zielone lub żółtozielone. Barwa nerwów i ogonków liściowych wyraźnie kontrastuje z barwą blaszek i może być biała, zielona, różowa, czerwona lub pomarańczowa. Wyróżnia się trzy formy buraka liściowego, tj. zwyczajną, tworzącą delikatne ogonki liściowe i kardonową - szerokoogonkową, o grubych i mięsistych ogonkach liściowych oraz formy pośrednie. Szerokość ogonków u form kardonowych wynosi ok. 4, a u niektórych nawet 10 cm. Formy zwyczajne boćwiny tworzą liście długości do 20 cm, zaś szerokoogonkowe do 40 cm. Korzeń buraka liściowego jest niezbyt okazały, zwykle rozgałęziony i nie nadaje się do spożycia.

Zarówno blaszki i ogonki liściowe boćwiny są kruche i smaczne. Surowe, młode liście mogą być składnikiem sałatek, zaś starsze można przygotować jak szpinak. Liście mogą także stanowić bazę zup, chłodników lub koktajli. Ogonki liściowe przyrządza się podobnie jak szparagi lub fasolę szparagową, nadają się też do kwaszenia. Ogonki boćwiny warto gotować w zakwaszonej wodzie (sok z cytryny lub ocet), ponieważ zapobiega to ich ciemnieniu. Burak liściowy doskonale nadaje się do uprawy w ogrodzie jako roślina ozdobna.

Wartość odżywcza i prozdrowotna

Burak liściowy zawiera dużo beta karotenu, witaminy C i E oraz witamin z grupy B, a także związków żelaza i wapnia. Zalicza się go do warzyw lekko strawnych i łatwo przyswajalnych, dlatego szczególnie zalecany jest w żywieniu dzieci i osób starszych. Dzięki właściwościom antyoksydacyjnym wzmacnia układ odpornościowy oraz zapobiega rozwojowi chorób nowotworowych. Działa oczyszczająco i odtruwająco na organizm, a także pobudza działanie układu trawiennego. Niepożądaną cechą, buraka liściowego jest skłonność do kumulowania azotanów oraz gromadzenia kwasu szczawiowego.

Uprawa

Burak liściowy nie jest rośliną wymagającą i dość łatwą w uprawie. Można go wysiewać wcześniej i użytkować dłużej niż burak ćwikłowy. Przymrozki są dla niego groźne jedynie w stadium siewek, a w pełni wyrośnięte rośliny mogą zimować w gruncie. Nie ma również tendencji do przedwczesnego zakwitania w warunkach wysokich temperatur i długiego dnia. Uprawiać go można prawie na wszystkich rodzajach gleb, z wyjątkiem bardzo lekkich piaszczystych i bardzo ciężkich gliniastych. Ponadto wykazuje dużą tolerancję na zasolenie i suszę. Lubi słoneczne stanowiska, ale latem toleruje zacienienie.

Boćwinę można uprawiać zarówno z siewu wprost do gruntu (kwiecień) jak i z rozsady, którą przygotowuje się w tunelu lub szklarni, od przełomu lutego i marca. Nasiona boćwiny zachowują zdolność kiełkowania przez 4-6 lat. Wysiewa się je w rzędy co 40-45 cm, a po wschodach pozostawia się w rzędzie rośliny co 20-25 cm. Rozsadę, która jest gotowa do posadzenia po około 6 tygodniach, sadzi się w rozstawie 40-50 × 20-30 cm. Okres wegetacji boćwiny (od siewu do zbioru) trwa 8-12 tygodni, a u form szerokoogonkowych 13-17 tygodni. Korzystnym sąsiedztwem dla buraka liściowego są rośliny kapustne, marchew, rzodkiewka i rzodkiew.

Zbiory boćwiny trwają od czerwca do późnej jesieni, a nawet początku zimy. Można je przeprowadzać stopniowo, odcinając lub odłamując poszczególne, zaczynając od zewnętrznych, liście na wysokości około 3 cm od gleby. Liście boćwiny odrastają, po warunkiem, że nie obcina się ich zbyt nisko.

Burak liściowy nadaje się do pędzenia. Zebrane jesienią korzenie sadzi się do skrzynek wypełnionych podłożem, podlewa i przy temperaturze 20-22°C oraz dostępie światła naturalnego, po 25-30 dniach zbiera się liście. Najdelikatniejsze w smaku są liście młode oraz te ze starszych roślin, które lekko przemarzły. Burak liściowy, podobnie jak inne warzywa liściowe, nie nadaje się do dłuższego przechowywania. Po zbiorze można go krótko trzymać w lodówce.


Jarmuż, nazywany kapustą liściastą, należy do rodziny kapustowatych i jest jedną z najstarszych form uprawnych roślin tej rodziny, występującej w rejonie śródziemnomorskim. Uprawiany był już w starożytności zarówno jako roślina ozdobna jak i jadalna.

Jarmuż jest rośliną dwuletnią, o silnym systemie korzeniowym. W pierwszym roku tworzy grubą łodygę osiągającą wysokość 20-150 cm. Charakterystyczną cechą jarmużu są kędzierzawe liście, których liczba na roślinie wynosi najczęściej od 25 do 40. Barwa liści może być niebiesko-zielona, zielona w różnych odcieniach, a nawet fioletowo zielona czy fioletowo brązowa, jednolita lub pstra. W drugim roku, wiosną jarmuż wytwarza ulistniony i silnie rozgałęziony pęd kwiatostanowy. Odmiany jarmużu różnią się wysokością roślin, średnicą rozety oraz stopniem skędzierzawienia liści, a także długością okresu wegetacji. Długość okresu wegetacji jest skorelowana z wysokością roślin. U odmian niskich wynosi on 90-100 dni, a u odmian średnio wysokich i wysokich 120-170 dni. Z wysokością roślin skorelowana jest też odporność roślin jarmużu na niskie temperatury i wiatry. Odmiany niskie wymarzają w mniejszym stopniu niż wysokie, znoszą mrozy do -15°C.

Jarmuż wciąż jest niedocenianym warzywem o dużej wartości odżywczej, a jednocześnie małych wymaganiach i dość łatwym w uprawie, najczęściej traktowanym jako ozdobny dodatek do potraw. Z jarmużu, który spożywa się na surowo lub po ugotowaniu, można przygotować wiele ciekawych dań i koktajli. Doskonale nadaje się też do mrożenia i suszenia. Gatunek ten tworzy różnorodne formy, pod względem wysokości roślin, stopnia skędzierzawienia i barwy liści, dlatego bardzo atrakcyjnie prezentuje się w ogrodzie.

Wartość odżywcza i prozdrowotna

Jarmuż jest lekkostrawny i niskokaloryczny. Stanowi bogate źródło witamin: C, K i E, oraz z grupy B, a także karotenoidów i prowitaminy A. Liście jarmużu odznaczają się wysoką zawartością wartościowego białka. Są także źródłem soli mineralnych, w tym: wapnia, żelaza, magnezu, potasu i fosforu. Wapń jest łatwo przyswajalny, gdyż jarmuż nie zawiera kwasu szczawiowego, dlatego warzywo to zaleca się szczególnie dzieciom. Podobnie jak inne kapustne, jarmuż zawiera sulforafan, związek o właściwościach przeciwnowotworowych. Spożywanie jarmużu zaleca się kobietom w ciąży, ze względu na zawarty w nim kwas foliowy (witamina B9). Regularne spożywanie jarmużu wspomaga odporność organizmu, oczyszcza go i stymuluje produkcję czerwonych krwinek, zapobiega procesom starzenia się. Zalecany jest w prewencji i leczeniu osteoporozy oraz korzystnie wpływa na wzrok. W celu poprawy wchłaniania zawartych w jarmużu karotenoidów i witaminy K i E, warto go podawać z tłuszczem np. oliwą, olejem lub masłem. Jarmuż nie jest polecany osobom mającym problemy z tarczycą lub nerkami.

Uprawa

Wśród warzyw kapustnych jarmuż ma najmniejsze wymagania klimatyczne i glebowe. Jest odporny nie tylko na niską, ale również na wysoką temperaturę. Dobrze znosi suszę, ale najlepszej jakości plon uzyskuje się na glebach zasobnych w wodę i podczas chłodnej oraz wilgotnej pogody. Najodpowiedniejsza jest dla niego gleba piaszczysto-gliniasta, zasobna w składniki pokarmowe, o pH 6,5-7,0.

Jarmuż jest uprawiany najczęściej na zbiór późnojesienny i zimowy oraz wczesnowiosenny po przezimowaniu. Uprawia się go zwykle z rozsady wyprodukowanej na rozsadniku (siew od p. V do k. VI), którą sadzi się po 5-8 tygodniach od siewu. Dla roślin niskich i średniowysokich najodpowiedniejsza jest rozstawa 40-50 × 40 cm, a dla odmian wysokich 50-60 × 50 cm. Przy siewie nasion na rozsadniku w sierpniu, rozsadę sadzi się po 5-6 tygodniach w rozstawie 30-40 × 15-20 cm. Korzystnym sąsiedztwem dla jarmużu są między innymi: fasola, groch, koper, sałata, por, burak liściowy i ćwikłowy, seler, szpinak i pomidor. Nie należy go sadzić w sąsiedztwie truskawki, czosnku i cebuli.

Liście jarmużu można zbierać praktycznie przez cały okres wegetacji i w każdej fazie wzrostu. Obrywanie liści należy rozpoczynać od dołu rośliny. Łodygi jarmużu można pozostawić do wiosny, z kątów liści wyrastają bowiem młode silnie ulistnione pędy, które są jednym z najwcześniejszych warzyw. Warto wiedzieć, że liście jarmużu lepiej smakują po przemrożeniu, ponieważ wzrasta w nich zawartość cukrów i białka, ale zmniejsza się zawartość witaminy C. Jarmuż nie powinien być przechowywany przez długi czas. Najlepiej przechowywać go w lodówce, nieumyty i szczelnie zapakowany. Tak przechowywany zachowuje świeżość przez kilka dni.


Skorzonera zwana wężymordem, czarnymi korzonkami lub zimowym szparagiem należy do grupy warzyw korzeniowych, rodziny astrowatych. Jest byliną, którą w stanie dzikim spotkać można na obszarze Europy Południowej i Środkowej oraz na Kaukazie. W Polsce występuje bardzo rzadko.

Korzenie skorzonery są walcowate, tępo zakończone, brunatno czarne, wewnątrz białe. Osiągają długość 25-30 cm i średnicę 3-4 cm. W części korowej korzeni znajdują się kanaliki wypełnione sokiem mlecznym, który wypływa przy ich uszkodzeniu i z czasem ciemnieje. Liście skorzonery wyrastające w formie rozety z głowy korzenia są silnie wydłużone, zwężone w krótki ogonek, liście osadzone na pędzie są krótsze i szersze, siedzące, pochwiasto obejmujące łodygę. Barwa liści jest ciemno żółto zielona. Kwiaty są zebrane w kwiatostany (koszyczki); pojawiają się w drugim, a czasem już w pierwszym roku uprawy. Po pojawieniu się pędów kwiatostanowych korzeń staje się włóknisty i traci wartość konsumpcyjną. Jednak po usunięciu pędu kwiatostanowego tkanka włóknista w korzeniu zanika i ponownie staje się on jadalny.

Skorzonera uprawiana jest dopiero od XVI-XVII wieku, prawdopodobnie najpierw w Hiszpanii, a potem we Francji. Jest rośliną dwuletnią, o dość długim okresie wegetacji (6-7 miesięcy). W I roku tworzy rozetę liściową oraz korzenie spichrzowe. W II roku korzeń dalej przyrasta, zachowując swoje walory smakowe do chwili pojawienia się pędów kwiatostanowych.

Częścią jadalną skorzonery są przede wszystkim korzenie, które spożywa się po ugotowaniu. Doskonale nadają się również do marynowania i mrożenia. Jadalne są także młode (niekiedy poddane bieleniu) liście, z których można przygotować smaczną sałatkę oraz młode pędy kwiatostanowe, które gotuje się i serwuje jak szparagi. Z kolei pachnące wanilią żółte kwiaty skorzonery mogą stanowić atrakcyjny dodatek do sałatek lub omletów. Poza cennymi właściwościami składników zawartych w korzeniu, skorzonera ma też walory dekoracyjne.

Wartość odżywcza i prozdrowotna

Korzenie są lekkostrawne i smaczne. Stanowią dość bogate źródło soli mineralnych (potasu, wapnia i fosforu) i niewielkich ilości witamin (B1, B2, C) oraz cukrów (głównie inuliny). Zawarte w nich glikozydy nadają im przyjemny smak i decydują o wartości dietetycznej, zwłaszcza w chorobach przewodu pokarmowego. W lecznictwie ludowym korzeń skorzonery stosowano jako środek przeciwbólowy i nasercowy a także jako lek przeciw jadowi żmii. Wielbicielem skorzonery był król Ludwik XIV.

Zawarta w skorzonerze inulina, pomaga normalizować poziom cukru we krwi i zmniejsza insulinooporność, ma również bardzo korzystne działanie na układ pokarmowy. Ponadto, wpływa korzystnie na rozwój dobroczynnych bakterii w przewodzie pokarmowym człowieka, gwarantujących dobrego trawienie i samopoczucie, a także prawidłowy poziom odporności organizmu. Z kolei witamina B1 (tiamina) korzystnie wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, pracę mięśni i metabolizm węglowodanów oraz prawidłowe trawienie pokarmów, szczególnie tłustych i ciężkostrawnych. Włączenie do diety skorzonery pozytywnie wpływa także na pracę układu sercowo-naczyniowego oraz kondycję włosów.

Uprawa

Ze względu na dość długi okres wegetacji do uprawy skorzonery najlepsze są rejony o wczesnej wiośnie i długiej, ciepłej jesieni. Najlepiej udaje się na stanowisku nasłonecznionym. Lubi umiarkowaną wilgotność i nie znosi nadmiaru wody w glebie. Największe zapotrzebowanie na wodę występuje w czasie wschodów oraz w okresie najsilniejszego wzrostu korzeni, tj. od połowy czerwca do końca sierpnia. Wyrośnięte korzenie mogą zimować w gruncie.

Do uprawy skorzonery najodpowiedniejsze są gleby piaszczysto-gliniaste, o dużej zawartości próchnicy, uregulowanych stosunkach wodnych, i odczynie pH 6,5-7,0. Należy pamiętać, że gatunek ten nie lubi świeżego wapnowania. Prawidłowy rozwój długich korzeni zapewniają gleby w dobrej strukturze. Ze względu na długi okres wegetacji, powinny to być gleby, które wiosną szybko obsychają i nagrzewają się, umożliwiając wczesny siew.

Dobrym przedplonem dla skorzonery są płytko korzeniące się warzywa uprawiane na oborniku: cebula, por, ogórek, ziemniak i rośliny motylkowe. Skorzonery nie należy uprawiać po nawozach zielonych oraz na świeżym oborniku, ponieważ może dochodzić do rozwidlania się korzeni. Nieodpowiednim przedplonem są inne warzywa korzeniowe (choroby i szkodniki) oraz kapusta (często powstają korzenie zniekształcone). Wymagania pokarmowe są dość wysokie. Przenawożenie azotem może powodować powstanie pustych przestrzeni w korzeniach. Nie zaleca się stosowania potasu w postaci soli potasowej.

Ze względu na długie korzenie przygotowanie gleby powinno być staranne. Nasiona wysiewa się bezpośrednio w rzędy co 30-45 cm. Zalecana głębokość siewu wynosi 1-3 cm. Gdy siewki mają 3-4 liście, wykonujemy przerywkę, zostawiając rośliny w rzędzie co 5-8 cm. Siew wykonuje się zwykle w kwietniu. Zbyt wczesny siew może spowodować wybijanie w pędy kwiatostanowe. Pojawiające się u skorzonery pędy kwiatostanowe należy wycinać. Należy pamiętać, że nasiona skorzonery szybko tracą zdolność kiełkowania. Najlepsze są nasiona jednoroczne. W początkowym okresie uprawy (miesiąc po wschodach) bardzo ważne jest staranne zwalczanie chwastów. Korzystnym sąsiedztwem dla skorzonery są między innymi por i marchew.

Zbiór korzeni skorzonery jest pracochłonny i powinien być przeprowadzony bardzo ostrożnie, ponieważ jej korzenie łatwo łamią się podczas zbioru, wycieka z nich sok mleczny, co powoduje pogorszenie smaku. Jeżeli gleba jest przesuszona, wskazane jest podlanie roślin 1-2 dni przed zbiorem. Zbiór najlepiej przeprowadzać za pomocą wideł szerokozębnych lub szpadla. Liście odcina się lub wyłamuje tuż nad główką. Najlepszym terminem zbioru jest koniec października - początek listopada. Jeżeli gleba nie zamarznie korzenie można zbierać przez zimę.

Skorzonerę przechowuje się podobnie jak inne korzeniowe, tj. w chłodniach, piwnicach lub kopcach przesypane wilgotnym piaskiem lub dołowane na zgonach. Optymalna temperatura przechowywania wynosi 0-1°C, a wilgotność 95-98%. Przy podniesieniu się temperatury do 4-6°C korzenie wznawiają wzrost, a przy niedostatecznej wilgotności szybko więdną. Do przechowywania nadają się tylko korzenie zdrowe, nieuszkodzone i niezwiędnięte. Dłuższe przechowywanie powoduje pogorszenie zabarwienia i smaku.


W ramach Akademii Zielony Poznań publikujemy artykuł Pani prof. UPP dr hab. Agnieszki Krzymińskiej - Kierownik Katedry Roślin Ozdobnych, Dendrologii i Sadownictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, który przybliży wątek roślin ozdobnych i nowych trendów panujących na balkonach, w ogrodzie, czy  w przestrzeni publicznej.

Kwiaty wokól nas

Prof. UPP dr hab. Agnieszka Krzymińska

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Kwiaty są niezastąpione w naszym otoczeniu. Towarzyszą nam zarówno w przestrzeni publicznej, jak i w ogrodach, na balkonach, czy w mieszkaniach.

Kwiaty stanowią element dekoracyjny wielu roślin zielnych. Mogą nim być także liście o różnych kształtach i kolorach oraz rozłożysty, wzniesiony lub przewieszający się pokrój.

Rośliny ozdobne ze względu na wiek i długość okresu dekoracyjności, dzieli się na jednoroczne, dwuletnie, trwałe niezimujące w gruncie i byliny.

Rośliny jednoroczne zakwitają w tym samym roku po wysiewie nasion, ale też w większości zamierają. Są w tej grupie rośliny, których nasiona sieje się wprost do gruntu, ale też produkuje z rozsady (siew od lutego do marca w szklarni). Wiele gatunków roślin odznacza się długim i obfitym kwitnieniem, trwającym najczęściej od czerwca do jesieni, np. aksamitka, begonia stale kwitnąca, niecierpek, szałwia błyszcząca, żeniszek.

Rośliny dwuletnie w pierwszym roku uprawy tworzą rozetę liści po uprzednim siewie nasion. W drugim roku zakwitają i zazwyczaj tracą dekoracyjność. Należą do tej grupy: bratek, stokrotka, niezapominajka, goździk brodaty, naparstnica czy malwa.

Rośliny trwałe niezimujące w gruncie tworzą organy podziemne, dzięki którym mogą przetrwać do kolejnego roku, ale tylko wówczas, gdy zostaną jesienią wykopane i przeniesione do pomieszczeń o temperaturze, zazwyczaj poniżej 10oC. Późną wiosną ponownie wracają do ogrodu lub parku. Przedstawicielami tej grupy są: mieczyk, pelargonia, dalia i paciorecznik.

Byliny, czyli rośliny wieloletnie zielne, są zdolne do zimowania w gruncie. Corocznie jesienią tracą części nadziemne, które odrastają z pąków tworzących się na karpach, kłączach, rozłogach lub w cebulach. Cenionymi roślinami z tej grupy są np. piwonia, ostróżka, liliowiec, kosaciec niemiecki, hiacynt. Do bylin włącza się też rośliny o częściach nadziemnych pozostających żywotnych przez zimę, np. lawendę, runiankę.

Mnogość roślin ozdobnych i wielorakość wyglądu sprawiają, że mogą pojawiać się wokół nas w różnych kompozycjach.

Bardzo reprezentacyjne są kwietniki, będące założeniami sezonowymi. Zmienia się je corocznie, a nawet kilka razy w roku. Z ich pomocą podkreśla się ważne miejsca w mieście, ale też tworzy urokliwe przestrzenie w ogrodzie. Sezonowość tych kompozycji wymaga corocznych nakładów pieniężnych i poświęcenia czasu na ich przygotowanie i założenie. Efekt wart jest jednak tego. Piękne kwietniki można spotkać w Poznaniu w Parku Cytadela czy przed Poznańską Operą.

Wiosną na kwietnikach pojawiają się bratki, stokrotki, niezapominajki, tulipany, narcyzy, hiacynty czy szafirki. Pod koniec maja zmienia się aranżację, sadząc rośliny jednoroczne (begonia stale kwitnąca, begonia bulwiasta, aksamitka, lobelia, szałwia, żeniszek) lub trwałe niezimujące w gruncie (dalia, paciorecznik, pelargonia). We wrześniu tworzy się kompozycję z udziałem kapusty ozdobnej, chryzantem i wrzosów.

Wśród letnich roślin kwietnikowych znajdują się nie tylko te o ozdobnych kwiatach, ale także o dekoracyjnych liściach, np. irezyna, kocanki włochate, koleus, starzec popielny.

Wzory i kształty kwietników mogą być bardzo różne, symetryczne, asymetryczne, dostosowane do ważnego wydarzenia, przedstawiające napisy, herby, przyjmujące postać dywanu lub utworzone z roślin o stopniowanej wysokości.

Ostatnio promuje się kwietniki mieszane, mające charakter naturalny. Łączy się rośliny niskie i wysokie, o różnym kształcie kwiatów. Kompozycja często jest w odcieniach jednego koloru. Mogą też być dwa kolory podobne, np. różowy i fioletowy w różnych odcieniach. Możliwe są także kolory kontrastowe, np. czerwony i niebieski, czy żółty i fioletowy.

Kwietniki przyjmują także formę przestrzenną. Rzeźby kwiatowe dość często przygotowuje się w Polsce. Wymagają one metalowej konstrukcji, wypełnianej podłożem, w którym sadzi się nie tylko rośliny o ozdobnych kwiatach, ale często o ozdobnych liściach (alternantera, eszeweria). Spotykane są w postaci pawia, wazonu, żaby, wagi, łabędzia i innych.

Kompozycje sezonowe w miastach na terenach utwardzonych tworzone są w pojemnikach, często bardzo wysokich. Możliwe też jest posadzenie w nich roślin wieloletnich - małych drzew, krzewów lub bylin. W podobnych miejscach ustawiane są też inne sezonowe aranżacje - wieże kwiatowe, wymagające specjalnej konstrukcji. Składa się ona z kilku - kilkunastu metalowych okręgów, zmniejszających się ku górze.

Mniej nakładów pieniężnych i pracy przeznacza się na tworzenie kompozycji wieloletnich. Z bylin przygotowuje się rabaty. Sadzi się na nich rośliny zróżnicowane terminem kwitnienia, aby wyglądały efektownie od wiosny do jesieni. Często przyciągają wzrok także zimą, ze względu na użycie ozdobnych traw. Raczej unika się wielobarwności na rabatach. Wybiera się rośliny o kwiatach i liściach w jednym kolorze lub w dwóch podobnych albo kontrastowych. Tworzone grupy z roślin są nieregularnie rozmieszczone. Zgodnie z nowymi trendami mogą powtarzać się w regularnych odstępach lub być wymieszane.

Byliny pojawiają się także na pasach rozdziału dróg. Są to zazwyczaj duże grupy, często w sąsiedztwie krzewów.


Stosunkowo nową kompozycją są ogrody wertykalne, czyli pionowe. Rośliny umieszcza się w specjalnych plastikowych pojemnikach osadzonych w pionowej konstrukcji. Wykorzystuje się też inne rozwiązania, np. filcowe kieszenie. W tego typu kompozycji rosną przede wszystkim rośliny o ozdobnych liściach, w tym trawy. Ogrody wertykalne pojawiają się zarówno w otwartej przestrzeni, jak i przy elewacji budynków.

Ostatnio coraz częściej tworzy się także ogrody na dachach - budynków użytkowych, mieszkalnych, ale też np. wiatach przystanków autobusowych. Rośliny muszą być odporne na warunki uprawy i tolerancyjne w stosunku do małej miąższości podłoża. Oczywiście konstrukcja dachu budynku musi być odpowiednio przygotowana do takiego użytkowania, m.in. wytrzymując obciążenie podłożem, wodą i roślinami.

Zważając na malejącą populację owadów, często tworzy się też obecnie łąki kwietne. Są to przestrzenie przyjazne dla środowiska, gdyż wymagają koszenia raz w sezonie i dostarczają pyłek dla owadów. Ważne jest aby rośliny były tak dobrane, by stanowiły pożytek przez cały okres wegetacji. Przy łąkach, ale też w miejscach dzikich ustawiane są domki (hotele) dla owadów. Taką cenną inicjatywę podjął Urząd Miasta Poznania, oferując także chętnym nasiona roślin wabiących owady.

Warto rozważyć wprowadzenie do miast drzew owocowych, które mogą w czasie kwitnienia sprzyjać owadom, a w czasie owocowania dawać korzyść ludziom. Należy tylko wybierać odmiany tolerancyjne na choroby i szkodniki. Z pewnością drzewa w takich miejskich uprawach nie będą wymagały stosowania środków chemicznych. Na Zachodzie Europy proponuje się aby tworzyć dla tych drzew miejsca w parkach.

Aspekt użytkowy przestrzeni miejskiej jest bardzo istotny. Ogromną rolę w jego propagowaniu mają rodzinne ogrody działkowe. Pochwały wymagają też ogrody społeczne i tworzone ogrodnictwo miejskie (dostępne dla chętnych np. w weekendy). Właściciele ogrodów mogliby także rozważyć wykorzystanie roślin sadowniczych oraz warzywnych i ziołowych. Obecnie na całym świecie promuje się uprawę roślin ozdobnych razem z jadalnymi. Sceptyków może przekonać fakt, że rośliny warzywne często mają wiele walorów ozdobnych. Poza tym jadalne mogą też być kwiaty. Bratki, stokrotki, aksamitki, liliowce, begonie, niecierpki, czy choćby róże mają wiele cennych składników, które wspomagają leczenie chorób cywilizacyjnych. Poza tym dania z ich udziałem pięknie wyglądają.

Warto namawiać mieszkańców miasta aby łaskawym okiem spojrzeli na swoje balkony. Nie mając ogrodu, mogą przecież stworzyć w tym miejscu przestrzeń przyjazną, relaksującą, użytkową i przede wszystkim podnoszącą estetykę otoczenia.

Właściciele ogrodów mogą podpatrywać miejskie kompozycje i czerpać z nich inspiracje dla własnego otoczenia. Obecnie coraz częściej podkreśla się, że przebywanie wśród roślin daje wiele korzyści dla zdrowia psychicznego. Literatura naukowa podaje, że 10 minut ogrodnictwa wpływa na zmniejszenie stresu i przywraca pozytywną energię. Elementy te są podstawą hortiterapii biernej i czynnej, prowadzonej przez profesjonalnych terapeutów, wpływającej także na poprawę zdrowia fizycznego i relacji społecznych. Możemy także we własnym zakresie dawkować sobie odpoczynek, spacery, czy działania wśród kwiatów. Jest ich przecież tak wiele w naszym otoczeniu.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, żeby czytać dalej