Źródło
Pochodzenie PM10 dzieli się na naturalne oraz związane z działalnością człowieka. Naturalnie może występować jako pył glebowy unoszony przez wiatr, erozję skał, pyłki roślin, a także popioły wulkaniczne. Człowiek wpływa na powstawanie pyłu przez spalanie węgla, drewna i innych paliw stałych w piecach domowych oraz ruch drogowy. PM10 powstaje również w wyniku prac budowlanych oraz działalności przemysłowej. W Polsce na stężenia PM10 wpływ ma tzw. niska emisja, czyli spalanie paliw w niskoklasowych instalacjach grzewczych.
Szkodliwość dla zdrowia
Cząstki pyłu są na tyle małe, że mogą przenikać do górnych dróg oddechowych i oskrzeli. Długotrwałe narażenie na jego wysokie stężenia może prowadzić do podrażnień oczu, nosa i gardła, kaszlu i duszności i w ostateczności chorób układu krążenia.
PM2,5
Podczas gdy PM10 dociera głównie do górnych dróg oddechowych, to PM2,5 przenika głęboko do płuc, a nawet do krwiobiegu. To cząstki pyłu o średnicy nie większej niż 2,5 mikrometra, a więc znacznie mniejsze i groźniejsze dla zdrowia. Ze względu na bardzo mały rozmiar, PM2,5 zwiększa ryzyko chorób serca i udarów, a także może prowadzić do nowotworów płuc.
Normy pyłów
Dla PM10 i PM2,5 obowiązują określone normy jakości powietrza. Ich przekroczenia są sygnałem do ograniczenia aktywności na zewnątrz, zwłaszcza intensywnego wysiłku fizycznego.
Jeszcze do końca ubiegłego roku przekroczenie średniej wartości ponad 50 μg/m3 zobowiązywało Urząd Miasta do wprowadzenia zakazu palenia w piecach na paliwo stałe, a niespełniających norm ekoprojektu. Od 2026 roku obowiązuje on ciągle, niezależnie od odczytów.
Z kolei, darmowe przejazdy komunikacją miejską związane są z dwoma czynnikami: przekroczeniem dziennego średniego stężenia zanieczyszczeń pyłowych PM10 na dowolnej stacji w Poznaniu ponad 100 mikrogramów na m³, oraz wystąpieniem ryzyka kontynuacji przekroczenia poziomu w następnym dniu.
Pomiar
W Poznaniu znajdują się obecnie trzy automatyczne stacje pomiarowe. Należą one do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, a aktualne odczyty publikuje miejska usługa Atmosfera dla Poznania.
Stacje zlokalizowane są przy ul. Dąbrowskiego, Hetmańskiej oraz Szwajcarskiej. Pomiar brany jest pod uwagę przy ustalaniu prognozy powietrza, którą przygotowuje Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy. Należy jednak mieć na względzie, że tak jak każda inna prognoza, niekoniecznie musi się ona sprawdzić.
AW
