Czego dotyczy i kogo obowiązuje?
Obowiązek posiadania deklaracji wynika z Ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
Deklaracja musi się pojawić na wszystkich stronach jednostek publicznych lub działających na rzecz osób z niepełnosprawnością i seniorów. Dokument musi powstać dla każdej zarządzanej strony internetowej, systemu e-usług czy Biuletynu Informacji Publicznej (BIP).
Wymagania prawne deklaracji dostępności
Deklaracja pełni trzy funkcje: informuje o barierach, umożliwia kontakt z urzędnikiem i wskazuje ścieżkę skargową. Od 31 lipca 2024 r. obowiązują nowe wytyczne (wersja 2.0), które narzucają bardzo precyzyjną strukturę.
Kluczowymi elementami deklaracji dostępności są:
- Oświadczenie o stanie dostępności: Czy strona jest "zgodna", "częściowo zgodna" (najczęstszy przypadek), czy "niezgodna" z ustawą. Jeśli są braki, należy je opisać w sposób przystępny dla użytkownika.
- Daty: Publikacji strony, ostatniej istotnej aktualizacji oraz - co kluczowe - datę corocznego przeglądu.
- Dane kontaktowe: Imię i nazwisko konkretnej osoby odpowiedzialnej za dostępność, jej e-mail i telefon.
- Procedura skargowa: Opis krok po kroku, jak obywatel może zgłosić brak dostępności i gdzie może się odwołać (np. do Rzecznika Praw Obywatelskich).
- Dostępność architektoniczna: To unikalny polski wymóg - w deklaracji cyfrowej musi znaleźć się opis budynków (wejścia, windy, miejsca parkingowe, prawo wstępu z psem asystującym).
- Dostępność komunikacyjna: Informacja o tłumaczu języka migowego.
Pamiętaj, że treść deklaracji musi odpowiadać językowi strony. Jeżeli prowadzisz swoją stronę w wielu językach, to deklarację również musisz przetłumaczyć.
Klasyfikacja niedostępnych treści
Podmiot publiczny musi w sposób swobodny, ale precyzyjny wymienić elementy niedostępne, dzieląc je na trzy grupy:
- Niezgodność z ustawą: Wymienienie konkretnych elementów, które powinny być dostępne według standardu WCAG, ale obecnie nie spełniają tych wymogów (np. brak nawigacji klawiaturowej).
- Treści nieobjęte przepisami (wyłączenia): Wskazanie elementów, których podmiot nie musi dostosowywać na mocy prawa, np. Mapy, materiały archiwalne opublikowane przed 2018 r.
Niedostępne treści powinny być opisywane prostym i zrozumiałym językiem, unikając żargonu technicznego. Zamiast pisać technicznie: "Brak atrybutu alt w taguimg", należy napisać: "Zdjęcia i grafiki w aktualnościach nie posiadają opisów tekstowych dla osób niewidomych".
Wypisując niedostępne treści, pamiętaj, że w sytuacjach, gdy pełna dostępność cyfrowa jest niemożliwa podmiot musi zapewnić rozwiązanie zastępcze. Może to być np. pomoc asystenta w odczytaniu treści lub wysłanie dokumentu w innym, dostępnym formacie.
Wymagania techniczne deklaracji dostępności
Dla osoby nietechnicznej najważniejsze jest to, że deklaracja musi być w formacie HTML. Nie może to być plik PDF czy skan dokumentu. Nowy standard (wersja 2.0) wymaga zastosowania specjalnych identyfikatorów HTML (atrybut id), takich jak np. a11y-podmiot czy a11y-status. Służą one Ministerstwu Cyfryzacji do automatycznego sprawdzania czy urząd wywiązuje się z obowiązków. Niektóre nagłówki muszą mieć też wierne brzmienie (np. "Stan dostępności cyfrowej"), którego nie wolno zmieniać.
Pełne wymagania techniczne deklaracji znajdują się poniżej w załączniku "Warunki techniczne publikacji i struktura dokumentu elketronicznego deklaracji dostępności".
Jak przygotować deklarację krok po kroku?
Krok 1: Zbierz dane: datę powstania strony, dane kontaktowe koordynatora dostępności oraz informacje od administratora budynku o podjazdach, windach i pętlach indukcyjnych.
Krok 2: Nie musisz być informatykiem, by znaleźć błędy. Sprawdź, czy możesz poruszać się po menu strony tylko za pomocą klawiatury (klawisz Tab) lub skorzystaj z darmowych narzędzi. Na stronie gov.pl znajduje się artykuł o narzędziach do automatycznego badania strony.
Warto skorzystać z "Listy kontrolnej do badania stron internetowych i aplikacji mobilych" (dołączonej poniżej w załącznikach), czyli zbioru pytań które pozwalają wykryć zdecydowaną większość problemów dostępnościowych na stronie internetowej. Lista składa się z trzech poziomów: podstawowego, średniego i zaawansowanego. Aby uznać, że strona jest niedostępna wystarczy znaleźć błąd na poziomie podstawowym.
Krok 3: Najbezpieczniejszą metodą dla osób nietechnicznych jest użycie Generatora deklaracji dostępności. Bezpłatne generatory znajdują się na stronach takich jak: deklaracja-dostepnosci.info/generator, standardwcag.pl/generator-deklaracji/, utilitia.pl/deklaracja/.
Wypełnij formularz, a generator automatycznie wstawi wymagane identyfikatory. Gotowy kod HTML wystarczy wkleić na stronę.
Krok 4: Link do deklaracji musi być łatwo dostępny - najlepiej umieścić go w stopce każdej podstrony, a nazwa linku musi brzmieć dokładnie: "Deklaracja dostępności".
Konsekwencje i terminy
Deklaracja pozwala osobom z niepełnosprawnościami zaplanować wizytę w urzędzie lub dowiedzieć się, jak ominąć bariery cyfrowe.
Za brak deklaracji lub błędy w jej strukturze Minister Cyfryzacji może nałożyć karę do 5 000 zł. W przypadku uporczywego braku dostępności samej strony, kara może wynieść nawet 10 000 zł.
Deklaracja musi być przeglądana i aktualizowana co roku do 31 marca. Nawet jeśli na stronie nic się nie zmieniło, należy zaktualizować datę przeglądu.
Podsumowanie
Wiele przydatnych informacji o deklaracji dostępności, w tym przykładową deklarację można znaleźć na stronie Ministerstwa Cyfryzacji.