Oficjalne komunikaty miejskie, w tym ostrzeżenia i alerty, zawsze pochodzą z wiarygodnych, zweryfikowanych źródeł. Najpewniejszymi kanałami są:
- miejskie portale informacyjne,
- profile urzędów i służb w mediach społecznościowych
- aplikacje i systemy ostrzegania, takie jak RSO czy Alert RCB.
Jeśli w wiadomości pojawia się emocjonalny ton ("natychmiast udostępnij", "rząd coś ukrywa", "zagrożenie dla wszystkich"), nie ma źródła lub podpisu instytucji - to sygnał ostrzegawczy. Warto wówczas sprawdzić treść w oficjalnych komunikatach. Na stronie NASK można znaleźć narzędzia do weryfikacji informacji i zgłaszania dezinformacji.
Kampania Jak nie dać się trollom?
W ubiegłym roku Ministerstwo Cyfryzacji i NASK - Państwowy Instytut Badawczy zainaugurowały ogólnopolską kampanię społeczną poświęconą walce z dezinformacją. Celem akcji jest uczulenie internautów na fałszywe treści i edukacja w zakresie świadomego korzystania z sieci.
Symbolem kampanii stały się trolle - personifikacja internetowych manipulacji. W spotach telewizyjnych i radiowych przedstawiane są złośliwe, ale łatwe do zdemaskowania istoty, które podszywają się pod wiarygodne źródła. Twórcy kampanii pokazują, jak odbiorcy mogą je rozpoznać i co najważniejsze, nie ulegać ich wpływom.
Jak rozpoznać dezinformację i chronić się przed manipulacją pomagają zrozumieć eksperci z Ośrodka Analizy Dezinformacji Instytutu NASK, wskazując, że fałszywe treści mogą przybierać różne formy: od postów i artykułów, po komentarze, filmy i nagrania audio.
Czym jest dezinformacja?
To fałszywe lub wprowadzające w błąd treści, tworzone w celu umyślnego wyrządzenia szkody publicznej lub osiągnięcia zysku. Jej cele to m.in.:
- wzbudzenie strachu,
- utrata zaufania do instytucji,
- polaryzacja społeczna.
Każdy z nas może, nawet nieświadomie, przyczynić się do jej szerzenia, np. udostępniając niezweryfikowany post w mediach społecznościowych. Efektem jest podważanie zaufania do instytucji publicznych, nauki i mediów, a w konsekwencji destabilizacja i podsycanie podziałów społecznych.
Co zakłóca przepływ informacji?
Eksperci wyróżniają trzy główne zjawiska, które zaburzają komunikację społeczną:
- Misinformacja - treści nieprawdziwe, tworzone i rozpowszechniane bez intencji wyrządzania szkody, często w wyniku błędu lub braku rzetelności.
- Dezinformacja - fałszywe lub niedokładne informacje, świadomie wykorzystywane w celu wyrządzania szkody lub osiągnięcia korzyści.
- Malinformacja - treści prawdziwe, ale użyte w sposób szkodliwy lub złośliwy, np. przez ujawnienie prywatnych danych.
Świadomość tych różnic pomaga zrozumieć, jak łatwo można zostać wprowadzonym w błąd i jak ważne jest sprawdzanie źródeł przed udostępnieniem jakiejkolwiek informacji.
Jak reagować na fałszywe treści?
Każdy z nas może pomóc ograniczyć zasięg dezinformacji poprzez:
- Nieudostępnianie niesprawdzonych informacji.
- Weryfikowanie źródła - należy sprawdzić, czy wiadomość pochodzi z oficjalnego kanału.
- Zgłaszanie treści budzącej wątpliwość na stronie NASK.
Współczesne miasta to nie tylko infrastruktura i technologie, to także społeczność, której bezpieczeństwo informacyjne jest równie ważne jak bezpieczeństwo fizyczne. To lokalne media są często pierwszym miejscem, do którego zwracają się mieszkańcy w poszukiwaniu rzetelnych danych, dlatego ich rola w budowaniu odporności społecznej na dezinformację jest nie do przecenienia.
AL., źródło gov.pl, NASK
