Fakty i liczby

Instytut Prahistorii należy do najstarszych jednostek naukowych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, powołanych do życia w momencie powstania tej uczelni w 1919 roku (określanej początkowo jako Wszechnica Piastowska). Pierwszym jej dyrektorem był współzałożyciel Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, prof. dr hab. Józef Kostrzewski.
Od momentu swego powstania Instytut (zmieniając kilka razy nazwę), prowadził szeroką działalność naukowo-badawczą i dydaktyczną. Wśród jego absolwentów znajdują się liczni profesorowie o wysokim autorytecie naukowym, członkowie wielu krajowych i zagranicznych towarzystw i organizacji naukowych.
W ciągu 90 lat swego istnienia Instytutu prowadził intensywną działalność naukowo-badawczą na terenach Wielkopolski, Kujaw oraz - po 1966 roku - Pomorza Środkowego. Zakres tematyczny prowadzonych badań obejmował studia nad neolitem, problemem etnogenezy Słowian oraz genezą państwa polskiego, w ramach których prowadzono prace wykopaliskowe, m.in. w Biskupinie, Poznaniu czy Gnieźnie. Instytut Prahistorii był także inicjatorem przygotowania obchodów tysiąclecia polskiej państwowości, realizowany przez wieloletnią akcję milenijną, którą koordynowało Kierownictwo Badań nad Początkami Państwa Polskiego.
Intensywny rozwój naukowy Instytutu trwa do dziś, rozwijając problematykę pradziejów Polski i powszechnych, poszerzając obszary zainteresowań o początki państwa Piastów i badania archeologiczne w Poznaniu (m.in. prace wykopaliskowe w obrębie rezydencji książęcej na Ostrowie Tumskim), teorię i metodologię archeologii, problematykę archeologii orientalnej i antycznej, zagadnienia pogranicza cywilizacyjnego i archeologii nowożytnej. Obecnie do najważniejszych tematów badawczych należą: środowiskowe uwarunkowania najstarszego osadnictwa Europy Środkowej i rozwój kulturowy Niżu Europejskiego w epoce kamienia i wczesnej epoce metali; synteza wczesnej epoki brązu; studia nad pograniczem biokulturowym Wschodu i Zachodu Europy w pradziejach i starożytności, w tym kontakty społeczeństw strefy pontyjskiej z Niżem Europejskim; powiązania kulturowe cywilizacji egejskiej z Europą Środkową; archeologia starożytnego Bliskiego Wschodu; powiązania kulturowe Wielkopolski z terenami ościennymi w późnym okresie brązu i wczesnym okresie żelaza; sztuka społeczności Europy środkowej w epoce żelaza a sztuka Grecji i Italii; tereny Barbaricum w okresie wpływów rzymskich i w okresie wędrówek ludów; obszary prowincjonalno-rzymskie w Europie; problem kontynuacji między starożytnością a wczesnym średniowieczem w Polsce; architektura i sztuka Polski średniowiecznej; historia archeologii; studia nad teorią społeczną oraz współczesna refleksja metodologiczna w archeologii.
Obecnie w ramach Instytutu Prahistorii działa 6 jednostek o odrębnych zakresach badawczych, jak: Zakład Prahistorii Powszechnej Epoki Kamienia i Brązu, Zakład Prahistorii Powszechnej Epoki Żelaza, Zakład Prahistorii Polski, Zakład Historii i Metodologii Prahistorii, Pracownia Archeologii Cywilizacji Śródziemnomorskich, Pracownia Archeologii Śródziemnomorskiej Epoki Brązu oraz biblioteka o bardzo bogatych zbiorach, uznawanych za jeden z najważniejszych i nejcenniejszych księgozbiorów archeologicznych w Polsce.