Rota została wykonana publicznie po raz pierwszy 15 lipca 1910 roku podczas uroczystości odsłonięcia ufundowanego przez Ignacego Jana Paderewskiego Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie w ramach obchodów jubileuszu 500-lecia zwycięstwa nad krzyżakami. Wówczas 600-osobowy chór utworzony przez śpiewaków z całej Polski odśpiewał pieśń z towarzyszeniem orkiestry pod dyrekcją kompozytora. Od tej pory Rota towarzyszyła wszystkim walkom narodowo-wyzwoleńczym. Największą żywotnością cieszyła się w okresie przed odzyskaniem niepodległości w 1918 r. oraz w czasie stanu wojennego. W świadomości Polaków Rota uważana jest za drugi hymn narodowy, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości była kontrkandydatem Mazurka Dąbrowskiego do miana hymnu narodowego.
Rota
Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród,
Nie damy pogrześć mowy!
Polski my naród, polski lud,
Królewski szczep piastowy,
Nie damy by nas zniemczył wróg...
Tak nam dopomóż Bóg!
Do krwi ostatniej kropli z żył
Bronić będziemy Ducha,
Aż się rozpadnie w proch i pył
Krzyżacka zawierucha.
Twierdzą nam będzie każdy próg...
Tak nam dopomóż Bóg!
Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz,
Ni dzieci nam germanił.
Orężny wstanie hufiec nas,
Duch będzie nam hetmanił,
Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg...
Tak nam dopomóż Bóg!
Nie damy miana Polski zgnieść,
Nie pójdziem żywo w trumnę,
Na Polski imię, na jej cześć
Podnosim czoła dumne:
Odzyska ziemię dziadów wnuk,
Tak nam dopomóż Bóg!
Maria Konopnicka
Rok 2010 został ogłoszony w Poznaniu i Wielkopolsce rokiem Roty Feliksa Nowowiejskiego. W ramach obchodów setnego jubileuszu jej powstania w Salonie Muzycznym Feliksa Nowowiejskiego w Poznaniu otwarto wystawę o historii "Roty", odbywają się koncerty, konkursy, powstaje także film o historii Roty.
Wybitny polski kompozytor i dyrygent urodził się w Barczewie na Warmii w 1877 roku. Po studiach muzycznych w Niemczech pracował jako organista w kościele pw. św. Jakuba w Olsztynie. Prowadził działalność pedagogiczną w Krakowie, Berlinie i od 1919 w Poznaniu. Często koncertował także jako muzyk-wirtuoz w kraju i za granicą. Brał czynny udział w życiu społecznym. Za swoje liczne dzieła religijne, w tym słynną Missa pro pace w 1935 r. otrzymał od papieża Piusa XI tytuł szambelana papieskiego. Feliks Nowowiejski mieszkał w Poznaniu w okresie międzywojennym oraz zaraz po II wojnie światowej. Zmarł 1 stycznia 1946 roku i został pochowany na Skałce w kościele pw. św. Wojciecha. Pozostawił bogaty dorobek artystyczny. Oprócz Roty, do jego najbardziej znanych kompozycji należą: oratoria (Powrót syna marnotrawnego, Quo vadis, Znalezienie Krzyża Świętego), opery (Emigranci, Legenda Bałtyku), symfonie (Siedem barw Iris, Praca i rytm, Symfonia Białowieska, Symfonia pokoju) poematy symfoniczne (Beatrycze, Nina i Pergolesi, Śmierć Ellenai) oraz liczne koncerty i utwory organowe, fortepianowe i wiolonczelowe oraz wokalne i chóralne. W domu kompozytora na Sołaczu w Poznaniu od 7 lutego 2008 roku działa Salon Muzyczny Feliksa Nowowiejskiego. Od 1994 w Poznaniu odbywa się Międzynarodowy Konkurs Organowy im. Feliksa Nowowiejskiego.
