Brama Poznania, znana również jako Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego (ICHOT), to jedno z najbardziej nowatorskich miejsc w Poznaniu - centrum interpretacji dziedzictwa, które powstało jako odpowiedź na potrzebę opowiedzenia o początkach polskiej państwowości i historii Ostrowa Tumskiego w sposób interaktywny oraz angażujący dla wszystkich grup odbiorców.
Korzenie pomysłu - od dawna ważne miejsce historii
Ostrów Tumski to najstarsza część Poznania, gdzie rozpoczęła się polska państwowość i chrześcijaństwo. To tutaj, nad rzeką Cybiną, w X wieku powstał gród, a później pierwsza katedra i osada, które miały ogromne znaczenie dla dziejów Polski. To właśnie to miejsce stało się punktem wyjścia dla idei stworzenia centrum, które opowie o jego historii współczesnemu odbiorcy w sposób pełny, zrozumiały i angażujący.
Idea takiej instytucji zrodziła się w środowisku Poznańskiego Centrum Dziedzictwa i miejskich instytucji kultury, które od lat zajmują się popularyzacją historii miasta - zwłaszcza epoki piastowskiej i dziedzictwa Ostrowa Tumskiego. Planowano nie tylko stworzenie kolejnego muzeum, ale przede wszystkim przestrzeni interpretacji dziedzictwa - miejsca, które przygotuje zwiedzających do dalszej, świadomej eksploracji zabytków i historii w przestrzeni Ostrowa.
Brama Poznania jako punkt początkowy Traktu Królewsko-Cesarskiego
Istotnym kontekstem dla funkcjonowania Bramy Poznania jest jej bezpośrednie powiązanie z Trakt Królewsko-Cesarski - miejskim szlakiem kulturowym prowadzącym przez kluczowe miejsca historii i tożsamości Poznania. Brama Poznania została pomyślana jako punkt początkowy Traktu i narracyjna "brama wejściowa" do opowieści o mieście. Ekspozycja centrum pełni funkcję wprowadzenia do dalszego zwiedzania - porządkuje wiedzę o najstarszych dziejach Ostrowa Tumskiego, wyjaśnia kontekst historyczny i przygotowuje odbiorców do świadomego odkrywania kolejnych miejsc na trasie Traktu. Związek ten ma również wymiar przestrzenny: po wyjściu z nowoczesnej ekspozycji zwiedzający wchodzą bezpośrednio w autentyczną tkankę miasta, gdzie historia prezentowana w Bramie Poznania znajduje swoją kontynuację w realnych zabytkach, krajobrazie i układzie urbanistycznym Poznania.
Projekt i finansowanie - jak to zostało możliwe
Projekt, pierwotnie nazwany "Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego w Poznaniu - kolebka państwowości i chrześcijaństwa w Polsce", został zainicjowany jako duże zadanie miejskie, które znalazło się także na liście przedsięwzięć realizowanych w kontekście Euro 2012. Jego realizacja została sfinansowana głównie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach działania 6.4 Programu Operacyjnego "Innowacyjna Gospodarka", przy znaczącym finansowym wsparciu Miasta Poznania jako inwestora projektu.
Całość inwestycji była planowana i realizowana w latach 2009-2014, a jej głównym celem było stworzenie nowoczesnego centrum, które będzie w stanie opowiedzieć o ponad tysiącu lat historii Ostrowa Tumskiego, ze szczególnym uwzględnieniem procesów kształtowania się państwa i chrześcijaństwa w Polsce.
Konkursy i wybór projektu architektonicznego
Już na etapie projektowania prowadzone były konkursy architektoniczne, które miały wyłonić najlepsze rozwiązania dla nowej przestrzeni. Wzięły w nich udział zarówno krajowe, jak i zagraniczne pracownie. Ostatecznie wybrano projekt krakowskiej pracowni Ad Artis Architects (autorzy: Emerla, Jagiełłowicz, Wojda), wyróżniający się minimalistyczną formą z mocnym akcentem wizualnym - betonową bryłą przeciętą charakterystyczną szczeliną, która symbolicznie kieruje wzrok zwiedzających na poznańską katedrę - jeden z kluczowych zabytków Ostrowa Tumskiego.
Ta forma architektoniczna miała być świadectwem połączenia nowoczesności z historycznym kontekstem miejsca - bez kopiowania historycznych motywów, ale w sposób, który podkreśla znaczenie przestrzeni i zachęca do odkrywania historii.
Budowa - od fundamentów po ramy przestrzenne
Prace budowlane ruszyły oficjalnie w 2010 roku, a ich przebieg nie był wolny od trudności - m.in. zmiany wykonawców i opóźnienia w harmonogramie spowodowały, że planowane wcześniej otwarcie zostało przesunięte. Jednak mimo tych wyzwań budynek został ukończony, a jego otwarcie nastąpiło wiosną 2014 roku.
Budowa obejmowała również rewitalizację terenu wokół Cybiny - nie tylko przestrzeni pod budynek, ale również odtworzenie Śluzy Katedralnej (relikt fortyfikacji), uporządkowanie terenów zielonych, chodników i infrastruktury pieszego dostępu z Śródki oraz stworzenie miejsc sprzyjających wypoczynkowi nad wodą.
Nadanie nazwy - od ICHOT do Bramy Poznania
Choć oficjalna nazwa projektu od początku brzmiała Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego (ICHOT), szybko okazało się, że nazwa ta może być trudna do zapamiętania i niekoniecznie oddaje to, czym miejsce ma być dla poznaniaków i turystów. Dlatego po przeprowadzeniu badań społecznych zdecydowano się wprowadzić dodatek, który silniej kojarzy się z funkcją obiektu - Brama Poznania. Nazwa ta ma nie tylko ułatwić rozpoznawalność centrum, ale też pełnić rolę symbolicznego "wejścia" w historię miasta. ICHOT pozostało w nazwie jako konstrukcja oficjalna, ale Brama Poznania to określenie, które utrwaliło się w świadomości odwiedzających i podkreśla ideę miejsca jako bramy, przez którą wchodzi się w świat historii Poznania i Polski.
Otwarcie centrum i koncepcja ekspozycji
Brama Poznania została oficjalnie otwarta 30 kwietnia 2014 roku. Jej ekspozycja została zaprojektowana jako multimedialna i interaktywna ścieżka, która prowadzi zwiedzających przez ponad 1000 lat historii Ostrowa Tumskiego. Ekspozycja została przygotowana przy współpracy z belgijską firmą Tempora, specjalizującą się w nowoczesnych rozwiązaniach prezentacji historycznych treści.
Zwiedzający przechodzą przez różne obszary narracyjne, poświęcone m.in. pierwszemu gródkowi piastowskiemu, przyjęciu chrześcijaństwa, rozwojowi kulturalnemu i religijnemu, a także wydarzeniom z epok późniejszych - aż po współczesność. Ekspozycja angażuje wszystkie zmysły, wykorzystując filmy, projekcje, makiety, audioprzewodniki w wielu językach oraz interaktywne rozwiązania, które pozwalają uczestniczyć w opowieści - a nie tylko ją oglądać.
Znaczenie architektoniczne i przestrzenne
Budowa Bramy Poznania nie tylko wzbogaciła ofertę kulturalną miasta, ale też wpłynęła na wygląd przestrzeni wokół najstarszej części Poznania. Charakterystyczna szczelina w betonowej bryle budynku stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu Ostrowa Tumskiego. Przez tę "szczelinę" zwiedzający mogą zobaczyć wieże katedry - i to niejako wplecione w narrację budynku jako największy i najważniejszy "eksponat" w przestrzeni.
Metaforycznie budynek pełni funkcję bramy łączącej współczesność z przeszłością - z jednej strony wchodzimy do nowoczesnej przestrzeni edukacyjno‑wystawienniczej, a z drugiej poprzez jej otwarcie i połączenie z przestrzenią Ostrowa Tumskiego uczestniczymy w dialogu z historią.
Działanie dziś - centrum dialogu, edukacji i spotkań
Po ponad dziesięciu latach działalności Brama Poznania jest jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Poznania i całego regionu. To nie tylko miejsce prezentacji historii Ostrowa Tumskiego, ale też centrum kultury, edukacji i spotkań społecznych - zarówno dla poznaniaków, jak i turystów z kraju i zagranicy.
Zwiedzanie odbywa się z pomocą audioprzewodników dostępnych w wielu językach, a mnogość ścieżek zwiedzania sprawia, że każdy może znaleźć coś dla siebie - od rodzin z dziećmi, przez młodzież i dorosłych, aż po osoby starsze i opiekujące się osobami z różnymi potrzebami. Brama Poznania jest też miejscem aktywnego życia kulturalnego: odbywają się tu warsztaty edukacyjne, zajęcia tematyczne, oprowadzania specjalne, programy historyczne i wydarzenia sezonowe. Ekspozycja regularnie jest aktualizowana i dostosowywana do zmieniających się potrzeb odbiorców i trendów w edukacji muzealnej.
Brama Poznania - dziś symbol dialogu między przeszłością a teraźniejszością
Brama Poznania ICHOT stała się nie tylko miejscem, które przedstawia historię Ostrowa Tumskiego i początków państwa polskiego, ale też przestrzenią, która wskazuje, jak ważna jest interpretacja dziedzictwa w codziennym życiu społeczności. To przykład nowoczesnego podejścia do muzealnictwa i edukacji, które łączy treści historyczne z technologią, angażując zwiedzających zarówno emocjonalnie, jak i intelektualnie.
Dla poznaniaków Brama Poznania stała się miejscem, które przypomina o tożsamości miasta i jego korzeniach, a dla turystów - kluczem do zrozumienia historii jednego z najważniejszych miejsc w Polsce.
Współczesność - Brama Poznania dla mieszkańców i turystów
Dziś Brama Poznania jest jednym z najważniejszych obiektów historyczno‑kulturalnych w Poznaniu. To nie tylko muzeum, ale także przestrzeń edukacyjna i centrum życia kulturalnego. Miejsce to odwiedziło już ponad milion gości - zarówno turystów z Polski i zagranicy, jak i mieszkańców miasta. Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom multimedialnym oraz w pełni dostępnej ofercie Brama Poznania jest miejscem przyjaznym dla wszystkich - także dla osób z niepełnosprawnościami.
Odwiedzający mogą tu nie tylko poznać dzieje Ostrowa Tumskiego, ale też wziąć udział w warsztatach, wydarzeniach tematycznych i specjalnych programach, dopasowanych do różnych grup odbiorców. Brama Poznania to przestrzeń, która promuje dziedzictwo kulturowe regionu, łącząc wiedzę historyczną z nowoczesną narracją i interaktywnymi doświadczeniami.
Kontakt
Brama Poznania to miejsce gdzie z wykorzystaniem nowoczesnych technologii można poznać historię miasta. Znajdziesz tu ciekawie zaaranżowane ekspozycje, które możesz zwiedzić z audioprzewodnikiem. W Bramie Poznania można również wypożyczyć audioprzewodniki po Ostrowie Tumskim. ICHOT posiada również bardzo bogatą ofertę zajęć tematycznych dla różnych grup wiekowych, wśród których wyróżnia się oferta dla rodzin z dziećmi.
Brama Poznania ICHOT
ul. Gdańska 2
www.bramapoznania.pl
Godziny otwarcia
- wtorek-piątek: 9:00-18:00
- sobota-niedziela: 10:00-19:00
- poniedziałek - nieczynne
Rezerwacja biletów tel. 61 647 76 29
